Komisja Dialogu Obywatelskiego ds. Rewitalizacji Nowej Huty zaprasza na spotkanie poświęcone krakowskiej spalarni odpadów komunalnych. Spotkanie odbędzie się 26 stycznia 2012 roku (czwartek) o godz. 17.00 w Klubie Technika NOT, os. Centrum C 10.

Temat spotkania to „Niepokoje i protesty społeczne związane z lokalizacją i promocją spalarni odpadów komunalnych na terenach Nowej Huty”. Dla przypomnienia jest to inwestycja miejskiej pod pełną nazwą Zakład Termicznej Utylizacji Odpadów Komunalnych, której inwestorem jest Krakowski Holding Komunalny S.A. (KHK). Z mojej oceny, zakład, który ma powstać, nad wyraz przedwcześnie na stronach internetowych KHK, od wielu miesięcy zwany jest ekologicznym.

Niemniej program zapowiada się interesująco i przewiduje następujące wystąpienia:
- prezentację materiałów eksperckich dotyczących lokalizacji zakładu przez dra Kazimierza Walasza,
- prezentację stanowiska Stowarzyszenia Zielona Mogiła,
- uwagi praktyka i eksperta gospodarki odpadami komunalnymi pana Mieczysława Jakubowskiego,
- stanowisko przedstawiciela Rady Miasta Krakowa, radnego, pana Włodzimierza Pietrusa,
- aspekt ekonomiczny inwestycji – uwagi eksperta,
- prezentację społecznego monitoringu polskich spalarni odpadów.

Na spotkanie zostali zaproszeni liczni przestawiciele jednostek i instytucji zajmuących się działaniami mającymi wpływ na środowisko naturalne oraz jednostki administracji publicznej. Wśród zaproszonych znalaźli się: RD XVIII, radni RMK, dyrekcja WKŚ UMK, KHK, WFOŚiGW w Krakowie, RDOŚ, WIS, UM, UW oraz BOŚ. Tak liczne grono administracji ma szansę zapewnić bardzo ciekawą, a nie wykluczone, że i emocjonującą wymianę zdań podczas dyskusji, która odbędzie się po części merytorycznej spotkania.

W ramach projektu Czysty Kraków – Lepsze Życie podczas dwóch akcji plenerowych można, w sposób bezpieczny dla środowiska, pozbyć się tego co nam zalega na balkonach, w piwnicach, na strychach, ale i w salonach, przedpokojach, szufladach. Pierwsza z poświątecznych zbiórek odpadów niebezpiecznych i problemowych odbyła się 29 stycznia 2011r., kolejna zaplanowana jest na sobotę, 5 lutego 2011r. Dla zwiększenia dostępności dla krakowian, w godzinach 9:00-13:00 zbiórka odbędzie się w pięciu miejscach na terenie miasta:

1. parking vis-à-vis siedziby SM Krowodrza, przy kładce dla pieszych nad ul. Opolską,
2. parking przy siedzibie SM Czyżyny, strona północna, os. Dywizjonu 303 paw. nr 1,
3. plac sportowy przy ul. Komandosów, na terenie SM Podwawelska,
4. parking vis-à-vis siedziby SM Na Kozłówce, przy ul. Spółdzielców 3,
5. parking gminnym przy al. Focha (naprzeciw Błoń) obok mostu nad Rudawą.

Podczas zbiórki można oddać poświąteczne naturalne choinki, odpady wielkogabarytowe (kanapy, łóżka, szafy, szafki, regały, materace, ramy okienne, opony), zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny (ZSEE), surowce wtórne, odpady niebezpieczne (baterie, akumulatory, emulsje, farby, lakiery, termometry rtęciowe, świetlówki i żarówki, CD, DVD, kasety VHS, dyskietki, szyby okienne).

Regulamin zbiórki dostępny jest na stronach ZIKiK.
Czy aby napewno warto? Tak, zeszłotygodniowa zbiórka przyniosła wymierną korzyść. Jak podają organizatorzy, zebrano 520 kg naturalnych choinek,
5,76 Mg elektrośmieci,
10,78 Mg odpadów wielkogabarytowych,
1,24 Mg surowców wtórnych,
1,20 odpadów niebezpiecznych.

Każdy oddany podczas zbiórki niepotrzebny grat uchroni nasze otoczenie, chodniki, koryta rzek, trawniki, parki przed zaśmieceniem oraz pomoże poddać nasze odpady recyklingowi i odzyskowi surowców.

Już wkrótce, według zapewnień ZIKiT, zostanie uruchomiona pierwsza krakowska Lamusownia, czyli Zbiorczy Punkt Gromadzenia Odpadów. Zapowiedź wskazuje, że za 85 dni ziści się marzenie krakowian, którym na sercu leży dbanie o środowisko naturalne, otoczenie najbliższej miejscu zamieszkania okolicy. Na razie pozostaje nam sobotnia akcja, do której właczaenia się ze swoimi odpadami gorąco zachęcam.

Za tego rodzaju „gospodarność” w promującej tegoroczny Festiwal (ze skłonnością do festynu) Recyklingu grze Eko-Poly, opartej na pomyśle dobrze znanej gry planszowej Monopoly, krakowskim urzędnikom należy się handikap. W przeciwnym razie mieliby poważne problemy z ukończeniem gry.

Za tego rodzaju marnotrawstwo papieru i pieniędzy narasta we mnie ekoagresja, którą najchętniej wyzwoliłbym rozbijając butelki o wewnętrzne ściany kontenera wyklejonego wizerunkami odpowiedzialnych za Festiwal Recyklingu urzędników.

O przepraszam, festyn zwany festiwalem recyklingu w swym ubogim programie, gdzieś pomiędzy wymianą odpadów na sadzonki a koncertem, oferuje tajemniczą rozrywkę w postaci gry Eko-Poly. Znając UMK i jego usilne starania wykreowania spalarni odpadów jako ekologicznej elektrociepłowni wykorzystującej energię zawartą w odpadach komunalnych, inwestycja ta zapewne będzie jednym z najdroższych elementów przygotowanej gry „Eko”-Poly.

Magistrackie traktowanie recyklingu jako zagadnienia nudnego, przez chwilę, ale tylko przez chwilę, w trakcie lektury artykułu Miażdżąca idea: agresja przyjazna dla środowiska, wydało mi się bardzo światowe. Kiedy przeczytałem “Recycling’s so boring,” (Recykling jest taki nudny) wyobraziłem sobie prezydenta Majchrowskiego wypowiadającego te słowa. Ale kiedy przeczytałem “We tried to make it a little bit more exciting.” (Staraliśmy się sprawić by był bardziej ekscytujący) wizerunek prezydenta rozprysł się jak tłuczona o ścianę butelka. W Krakowie bowiem, w kontekście recyklingu, ekscytujące są jedynie spotkania zwane konsultacjami społecznymi w sprawie wspominanej spalarni.

Natomiast w Nowym Jorku oraz w innych rejonach świata, tych nam bliższych – w Europie Zachodniej, recykling jest pretekstem dla wydarzenia kulturalnego, czy nawet eksperymentu psychologicznego. Glassphemy! – praca Davida Belta, który w ubiegłym roku zasłynął basenem „zrób to sam” z kontenera na śmieci, znów zdobyła zainteresowanie prestiżowego dziennika The New York Times oraz przeciętnego Smitha czy Nowaka. Temu ostatniemu recykling kojarzy się wyłącznie z długą i trudną drogą do kolorowych, czasem spalonych, dzwonów do segregacji.

Dlatego po raz kolejny apeluje do urzędników UMK. Zaproście proszę w przyszłym roku na Festiwal Recyklingu artystów, nawet kosztem włączenia go w program ArtBoom Festivalu.

Warunkiem otrzymania 1 biletu jest dostarcznie w sobotę 15 maja pomiedzy g. 10 a 14 na Miasteczko Studenckie AGH (od ulicy Budryka) minimum jedno z poniższych:

• 5 kg makulatury
• 10 butelek lub słoików szklanych
• 10 butelek lub kubeczków plastikowych
• 10 puszek aluminiowych po napojach
• 10 kartonów po napojach (mleku, sokach…)
• 10 zużytych baterii

UWAGA!!! Jedna osoba będzie mogła otrzymać wyłącznie 1 bilet, nawet jeżeli przyniesie więcej surowców wtórnych, do czego organizatorzy oczywiście namawiają.

Tkwiący w przekonaniu, że wszystko robią najlepiej, biurokraci z UMK, nie potrafią wyjść poza obieg myślenia o odpadach, w kategoriach wymiany sadzonek za surowce wtórne. Wymianki takie nie są niczym złym, ale ponieważ są organizowane przy okazji każdej imprezy tematycznie związanej ze środowiskiem i jego ochroną, zwyczajnie stały się nudne. Co najgorsze, odnoszę wrażenie, iż wymianki mocno rozmywają przekaz jaki festyn, a tym bardziej festiwal recyklingu, powinien nieść do Krakowian.

Pisałem to już przy okazji wcześniejszych edycji. Jeszcze w 2007 roku do budowy Bramy Floriańskiej użyto 80 tys. NOWYCH szklanych butelek. Rok później na szczęście wycofano się już z marnowania surowców, ale w zamian urzędnicy wymyślili jeszcze większy rozpraszacz – Piknik Balonowy.

O podstawowej zasadzie 3R, w której recykling jest na szarym końcu, po znacznie ważniejszych R odnoszących się najpierw do redukcji ilości produkowanych przez każdego odpadów, a następnie ponownego użycia surowca, urzędnicy być może wiedzą, ale nie wiedzieć czemu, nigdy o niej publicznie nie mówią. Czy to brak odwagi, czy wyobraźni, a może forsującemu za spalarnią magistratowi koncepcja 3R wcale nie jest po drodze?

Dostrzegam oczywiście drobne starania o poprawę jakości festiwalu, jak choćby nieudolne wykorzystanie mojej propozycji zaproszenia do wykonania instalacji z odpadów artystów. Urzędnicy poszli na skróty, zaprosili dzieci i wyszło jak zwykle – nieciekawie i sztampowo.

Odpady to temat drażliwy w Krakowie, szczególnie dla leniwych, którzy popierają spalarnię podając przeróżne argumenty. Ostatecznie przebija się z tych uzasadnień zwykłe wygodnictwo, chęć szybkiego pozbycia się problemu. Inwestycja w instalację termicznego przekształcania odpadów przypomina zamiatanie śmieci pod dywan. A kiedy czytam publikowany na zamówienie UMK wywiad z zaproszonym ekspertem z Niemiec – profesorem Karlem J. Thomé-Kozmiensky’m, po prostu się uśmiecham i nadal z całą stanowczością twierdzę, że spalarnia to nie jest dobre rozwiązanie dla Krakowa. Dlaczego?

Przede wszystkim nie trafia do mnie argumentacja profesora, który temat opłacalności MBA (mechaniczno-biologicznego przekształcania odpadów) vs. spalarnia, potraktował zdawkowo:

Bynajmniej nie jest to proces tańszy (MBA). W spalarni spalamy śmieci, sprzedając prąd i ciepło, zaś utylizując odpady w MBA, musimy płacić za pozbycie się stabilatu oraz składowanie resztek nienadających się do spalenia. W obu przypadkach koszty są podobne: ok. 100 euro za tonę

całkowicie pomijając koszty początkowe inwestycji (znacznie wyższe w przypadku spalarni) oraz aspekt wrażliwości obu systemów na wahania wielkości strumienia odpadów produkowanych przez mieszkańców Krakowa. MBA pod tym względem deklasuje spalarnię.

Jest jeszcze jedna sprawa rzucająca cień na zakład termicznego przekształcania odpadów, a mianowicie tzw. polska solidność, w odróżnieniu do niemieckiej. Do ostatniej owszem mamy zaufanie, we własną rzetelność (jako narodu) raczej nie wierzymy. Przy prawie każdej inwestycji, najlepiej widoczne to jest na drogach, jeszcze się w tej postawie utwierdzamy. W przypadku budowy spalarni w Krakowie scenariusz napisany ostatnio w Rzymie jest więc bardzo prawdopodobny. W końcu Z ziemi włoskiej do Polski wpisane jest w naszą historię.

foto: mwboeckmann

Niedługo miasto złoży wniosek o pozwolenie środowiskowe i będzie musiało rozpocząć oficjalne konsultacje społeczne. Wykorzystamy szansę, by oprotestować tę dokumentację na drodze prawnej. Nasi prawnicy już się do tego przygotowują.

Niezależnie od tego kto ostatecznie dopnie swego – miasto budując spalarnię, czy protestujący blokując jej powstanie – wszyscy i tak przegramy, co w znakomitym stylu udowadnia w felietonie – Spalarnia. Ten komin ma dwa końce – Michał Olszewski. Winne są i będą obie strony. Zakład termicznego przekształcania odpadów oddali nas tylko od zawartych w unijnych dyrektywach zobowiązań o odzysku surowców wtórnych. I prawdopodobnie utrwali, a może nawet pogłębi złe nawyki konsumpcyjne statystycznego krakowianina.

Urzędnicy, wraz z wydatną pomocą mieszkańców, przegrywają walkę o prawdziwie ekologiczny Kraków, walkę, która tak naprawdę nie zdążyła się rozpocząć. Spalarnia jest jak biały ręcznik. Zwycięża strategia: co z oczu, to z głowy

- podsumowuje Olszewski. I naprawdę trudno nie przyznać mu racji.

foto: earthentone

Pisząc obywatelski pomysł na odpady wahałem się co do szczerości zamiarów Krakowskiego Holdingu Komunalnego. Pod koniec tekstu zaufałem jednak KHK, że proponując stronie społecznej stworzenie nowej koncepcji gospodarki odpadami w Krakowie, gra uczciwie i bierze pod uwagę być może nawet wycofanie się z inwestowania w spalarnię odpadów. Ze smutkiem stwierdzam, że ostatnie doniesienia prasowe o wycieczce do szwedzkich spalarni, dowodzą, iż KHK, czyli tak naprawdę miasto, gra z mieszkańcami bardzo nieczysto.

Szwecja być może posiada najnowocześniejsze zakłady termicznego przekształcania odpadów, ale należy pamiętać w jakich okolicznościach zdecydowano się na budowę spalarni w Szwecji – w czasach kryzysu paliwowego. Później, kiedy okazało się, że te hołubione przez krakowskich urzędników zakłady emitują zabójcze dioksyny, zainwestowano w ich modernizację.

W Krakowie agitując za spalarnią miasto powtarza jedynie, że zakład będzie spełniał normy. Ale pewności nie mają nawet tzw. eksperci. Józef Neterowicz w wywiadzie dla Gazety Wyborczej powiedział:

Jeśli władze Krakowa posłuchają rad moich albo innych zagranicznych ekspertów, będziecie tu mieli najnowocześniejszy z możliwych zakładów utylizacji śmieci.

Jeśli urzędnicy posłuchają, a co do tego można mieć poważne wątpliwości. Bo jak inaczej wytłumaczyć brak reakcji miasta i KHK na propozycję Stowarzyszenia Partycypuj i Społecznego Komitetu Protestacyjnego? Strony zainteresowanej budową nowego, bezpiecznego oraz zgodnego z rachunkiem ekonomicznym i ekologicznym systemu gospodarki odpadami w Krakowie. Strona społeczna w grudniu złożyła na ręce prezydenta Starowicza propozycję odwiedzenia czterech nowoczesnych instalacji gospodarki odpadami w Saksonii, dwóch termicznych i dwóch mechaniczno – biologicznych.

To nie pierwszy i zapewne nie ostatni przejaw urzędniczej ignorancji, bo przecież nie w odpowiedzi, a w zamian strona społeczna otrzymała zaproszenie do Szwecji, które oczywiście odrzuciła.

foto: mwboeckmann

Najprostszym i najtańszym rozwiązaniem jest segregacja odpadów u źródła, czyli w naszych domach. Sposób to sprawdzony i dobrze znany naszym urzędnikom, ale bardzo słabo wdrażany od kilkunastu lat. W tym czasie w Krakowie pojawiło się jedynie 500 kompletów kolorowych dzwonów na odpady nadające się do recyklingu, a nowy regulamin ułatwiający selektywną zbiórkę odpadów, rada miasta uchwaliła dopiero w ubiegłym roku. Złym zwyczajem, ale powszechnie stosowanym przez krakowskie władze jest opieszałość, która w przypadku rosnącego problemu śmieci, stała się orężem na rzecz budowy kontrowersyjnej spalarni odpadów.

Społeczeństwo krakowskie jest w tym temacie mocno podzielone, a magistrat zamiast edukować w kierunku recyklingu, który naprawdę się opłaca (za odbiór posegregowanych odpadów się nie płaci, a ilość pozostałych odpadów komunalnych dzięki segregacji drastycznie maleje), zdaje się robić wszystko, by przeforsować pomysł budowy zakładu termicznego przekształcania odpadów. Miasto, a teraz Krakowski Holding Komunalny, któremu przekazano kompetencje w sprawie spalarni, potrzebuje dofinansowania z UE, aby sfinalizować inwestycję. UE wymaga natomiast przeprowadzenia konsultacji społecznych.

Te ostatnie od samego początku szły jak po grudzie. Nawet wywalczony przez mieszkańców tzw. okrągły stół niczego nie zmienił. Przeciwnie, zaostrzył konflikt. Jednak pod koniec listopada KHK złożyło mieszkańcom propozycję stworzenia nowej koncepcji gospodarki odpadami w Krakowie. Strona społeczna ma czas do 20 stycznia.

Nieoficjalnie w środowisku krakowskich ekologów zajmujących się zagadnieniem odpadów mówi się, iż propozycja KHK to jedynie sprytne posunięcie taktyczne mające na celu dostarczenie kolejnego dowodu, iż wola społeczeństwa, które skłania się (mówiąc w dużym uproszczeniu) ku rozbudowanemu systemowi selektywnej zbiórki odpadów, jest nie do wprowadzenia w Krakowie. Powodów zapewne znajdzie się wiele. Obym jednak się mylił, a intencje KHK są dobre. Na razie pozostaje nam wziąć sprawy we własne ręce, tak jak uczynili to studenci Wydziału Form Przemysłowych krakowskiej ASP rozpoczynając akcję Makultura – selekcja papieru.

O mówienie prawdy w temacie gospodarki odpadami walczy Stowarzyszenie Partycypuj i Społeczny Komitet Protestacyjny os. Przewóz, Rybitwy, Złocień. Dlatego też dziś rano o g. 10 w Collegium Maius UJ odbyła się konferencja pt. Dlaczego KHK nie zbuduje ekologicznej spalarni w Krakowie.

Argumenty wygłaszali: Joan Marc Simon z sieci organizacji GAIA (Globalne Porozumienie na rzecz Alternatyw wobec Spalarni), do której w samej Europie należy ponad 200 lokalnych organizacji pozarządowych z ponad 20 krajów; Przemysław Kalinka z CEE Bankwatch Network, jednej z największych pozarządowych organizacji ekologicznych w Europie Środkowo-Wschodniej; oraz ze Stowarzyszenia Technologii Ekologicznych SILESIA Tomasz Wollny, który zajmuje się projektami bioenergetycznymi, limnologicznymi i systemami gospodarki odpadami, a także współautor społecznego projektu zintegrowanej gospodarki odpadami w Krakowie.

Nowe obowiązki służbowe, co zrozumiałe, zatrzymały mnie w pracy, nie mogę wiec napisać relacji z konferencji. Z jednej strony to nawet dobrze, bo mógłbym być stronniczy, a tak, chętnie poczytam, obejrzę, posłucham, jak ten gorący temat przedstawią krakowskie media. Mam nadzieję, że obiektywnie i profesjonalnie.

Przesuwanie odpowiedzialności za spalarnię, co niedawno uczyniła Rada Miasta Krakowa oddając zakład termicznego przetwarzania odpadów w kompetencję Krakowskiego Holdingu Komunalnego, nie zmieni faktu, iż nasi włodarze najwyraźniej mają poważne problemy z matematyką.

Ile jest 6 x 52 x 760 000? Mój kalkulator pokazuje wynik 237 120 000. Tyle kilogramów odpadów produkujemy rocznie w Krakowie, a swój dowód opieram na danych z oficjalnej miejskiej strony ekocentrum. Urzędnicy chcą nam jednak wmówić, na tej samej stronie, dodatkowe 100 tys. ton odpadów rocznie, by uzasadnić potrzebę budowy spalarni, której możliwości przerobowe wynosić będą ok. 220 – 240 tys. ton śmieci rocznie. Czyli 100 procent produkowanych obecnie odpadów.

Nie możemy jednak palić wszystkiego, co krakowianie wrzucą do kosza. Po pierwsze jest to nieopłacalne, bo na wyselekcjonowanych metalach można zarobić, a nie dają energii w piecu. Podobnie ze szkłem

- przyznaje Marek Jaglarz, prezes KHK, który dodaje również:

Przepisy krajowe i unijne nakazują, by w 2014 r. 55 proc. odpadów podlegało recyklingowi.

Skąd więc KHK zamierza pozyskiwać ponad 200 tys. ton śmieci do palenia rocznie, by zakład był rentowny? Jak chcą z jednej strony przekonać krakowian poprzez edukację by ograniczali produkcję odpadów, segregowali je choćby na

dwie frakcje, czyli na wszystko, co nadaje się do recyklingu i na mokre odpadki organiczne,

których nie da się spalić, a jednocześnie namówić tych samych krakowian, by dostarczali im 200 tys. ton odpadów do spalenia?

Dla mnie sytuacja jest jasna. Działania urzędników, jeśli nie obiorą innego kierunku niż spalarnia, w zakresie gospodarki odpadami w Krakowie, doprowadzą do poważnego wzrostu kosztów utylizacji śmieci. UE stawia na recykling. Jeśli nie spełnimy cytowanych przez samego prezesa Jaglarza norm recyklingowych, będziemy płacić kary. Jeśli wybudują spalarnię, a my będziemy segregować, będziemy dopłacać do utrzymania spalarni.

foto: magama

Kolejna manifestacja pod magistratem zorganizowana przez mieszkańców niezadowolonych planami budowy spalarni – zakładu termicznego przekształcania odpadów – w czasie, gdy na sali obrad radni debatowali nad uchwałą przekazującą odpowiedzialność za przedsięwzięcie na Krakowski Holding Komunalny, jest przykładem całkowitego lekceważenia społeczeństwa przez polityków.

Polityków, którzy zgodzili się na konsultacje społeczne w tej sprawie (okrągł stół), ale nie przestali kombinować, by spalarnia mimo wszystko powstała (6,5 mln złotych na zakup gruntu). Z okrągłym stołem dotyczącym nie tylko spalarni, ale także innych uciążliwych dla mieszkańców i środowiska przyszłych inwestycji, krakowscy politycy również postanowili zamanipulować.

Od początku wydawało się, że uczestniczyć w nim będzie Społeczny Komitet Protestacyjny – pomysłodawca tej formy konsultacji. Ostatecznie w oficjalnym komunikacie z-ca prezydenta Wiesław Starowicz wykluczył Komitet z obrad, jednocześnie zapraszając do stołu innych społecznych partnerów.

Najsmutniejsze jest to, że niemała część krakowian, z radnymi na czele, uwierzyła w propagandową śpiewkę UMK, że bez spalarni Kraków za kilka lat utonie w śmieciach, całkowicie zapominając, że zakład ten, jeśli powstanie, odbijać się będzie toksyczną czkawką im, ich dzieciom i wnukom. Spalarnia to przejaw prostego myślenia i lenistwa, które powoduje, że system recyklingu odpadów wciąż w Krakowie kuleje. Ale spalarnia to także pułapka dla tego lenistwa. Termiczne przekształcanie odpadów również wymaga selekcji śmieci w naszych domach.

foto: magama

Permanentnie zaśmiecana przez ludzkość Ziemia w powszechnym przekonaniu sprzątana jest przez odpowiednie służby. Niestety pobieżne oczyszczanie jest i będzie mało skuteczne, jeśli my sami, Ty i ja, nie weźmiemy spraw we własne ręce. W rozpoczynający się dziś weekend jest ku temu doskonała okazja – coroczna akcja Sprzątanie Świata.

Pierwszy oddolny zryw miał miejsce w roku 1989 w Sydney, kiedy to do akcji sprzątania portu przystąpiło 40 tys. mieszkańców. Do Polski wielkie porządkowanie dotarło stosunkowo szybko, bo w 1994 roku, ale i tak oficjalne liczby wciąż są niskie. W tym roku liczba zadeklarowanych uczestników, wg. KZK, to 31 tys. krakowian, którzy pod hasłem Ziemia w Twoich rękach oczyszczać będą głównie tereny zielone.

W tegorocznej akcji sprzątania świata uwaga skoncentrowana jest na lasach – wielkim skarbie naszej ojczyzny – niestety stale niszczonym, zaśmiecanym, a nawet podpalanym. Leśnicy bez Twojego udziału nie poradzą sobie z problemem, który wynika z braku poczucia odpowiedzialności. Dlatego główną ideą akcji jest nie samo weekendowe sprzątanie, a rozbudzenie świadomości ekologicznej w społeczeństwie.

O Ziemię należy dbać cały rok oszczędzając wodę, energię, ograniczając wytwarzanie śmieci, używając produktów z recyklingu, segregując odpady, a także wybierając transport zbiorowy. W weekend przyłącz się do akcji, a od poniedziałku postępuj tak, by nikt nie mógł o Tobie powiedzieć śmiecisz – jesteś śmieciem!  

Wydawać by się mogło, że tak nieczystą sprawą jaką są śmieci nikt poważnie zajmować się nie chce. Nic bardzej mylnego. Odpady, a dokładnie ich drugie życie, czyli to po opuszczeniu naszych domów, to bardzo dobry interes. Dlatego też o drugie życie śmieci od pewnego czasu w Krakowie toczy się zacięta walka.

Zacznę u źródła, czyli tam gdzie odpady powinno się segregować. Nie wszyscy to robią, a najbardziej leniwi z upodobaniem wyszukują wymówek. Pomagają im w tym niestety również media, ale na szczęście nie wszyscy dziennikarze przeszli na ciemną stronę. Ostatnio spodobał mi się komentarz Bartosza Piłata Segregacja popłaca już teraz.

W Krakowie dodatkowo sprawę komplikuje planowana przez miasto inwestycja pod nazwą zakład termicznego przekształcania odpadów lub krócej spalarnia śmieci. Inwestycja bardzo kontrowersyjna i bardzo droga. A czy potrzebna? Ale nie tylko o odpowiedź na to pytanie toczy się spór pomiędzy społeczeństwem a urzędnikami. Konflikt zaczął się od lokalizacji przyszłej spalarni, która nie powstanie bez unijnego wsparcia, a to wymaga przeprowadzenia konsultacji społecznych. Te ostatnie w praktyce nie istnieją.

Impas miał zostać przełamany podczas niejako wymuszonego na władzach Krakowa przez Społeczny Komitet Protestacyjny posiedzenia tzw. Okrągłego Stołu. Kiedy wreszcie miasto zdecydowało się na obrady, w wydanym komunikacie w-ce prezydent Starowicz ogłosił, iż

Eskalacja żądań i roszczeń wysuwanych pod adresem samorządu przez komitet pana Szymańskiego spowodowała, że możliwości naszej dalszej współpracy wyczerpały się.

Komitet w obliczu takiego obrotu sprawy wydał dziś, środa 17 września, oficjalne oświadczenie w tej sprawie ostro krytykując prezydenta. Konflikt się zaostrza.

O recyklingu – selektywnej zbiórce odpadów, w Krakowie mówi się dużo, natomiast znacznie mniej robi. Propaganda sukcesu jaką z pomocą Dziennika Polskiego uprawia UMK oczywiście twierdzi coś zupełnie innego. Owszem od 13 lat na niektórych ulicach ustawione są kolorowe dzwony do segregacji, ale poza tym, aż do tego roku nic więcej w tej materii miasto nie zrobiło.

Rok 2008 w pewnym sensie można uznać za przełomowy, bo wreszcie zmieniono regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie Krakowa, wprowadzając obowiązek segregacji. Ale pod pretekstem ułatwień dla mieszkańców w nowym regulaminie mowa jest o tzw. minimalnym zakresie selektywnej zbiórki odpadów, która obejmuje podział śmieci na frakcję suchą (papier i tektura, szkło, metale i tworzywa sztuczne ) i mokrą (pozostał odpady).

Tak naprawdę zapis ten sformułowany został pod kontem Miejskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania, które nawet nie stara się ukryć, iż z odbiorem odpadów posegregowanych do więcej niż dwóch worków, nie dałoby sobie rady. Dziwne prawda? Skoro od 13 lat ta sama firma opróżnia kolorowe dzwony.

Kolejnym „sukcesem” miasta jest zapowiadana i zapowiadana, niemal bez końca, budowa centrum recyklingu. Co tak opóźnia powstanie miejsca, gdzie będzie można bez opłat zostawić kłopotliwe odpady (opony, gruz, stare AGD i inne)? Na pewno nie pieniądze, bo te miasto dostało z Unii. Stawiam więc na urzędniczą opieszałość.

Wygląda na to, że nie tak dawno krytykująca segregację odpadów do więcej niż dwóch worków Gazeta Krakowska, przejrzała wreszcie na oczy i o mającym wejść w życie 1 września rozdzielaniu odpadów u źródła, czyli w mieszkaniach krakowian, jedynie na frakcję suchą (papier, szkło, plastik, metal) i mokrą (pozostałe odpady), zaczyna pisać prawdę.

A prawda, która przez urzędników, a tym razem ustami rzecznika KZK Jacka Bartlewicza, nazywana jest teorią spiskową, jest taka, że dwuworkowa segregacja odpadów służy wyłącznie lobby pro-spalarniowemu, o czym pisałem już kilkukrotnie. Zakład termicznej utylizacji odpadów reklamowany przez miasto jako panaceum na krakowskie problemy ze śmieciami, już teraz okazuje się być nie tylko niebezpiecznym dla zdrowia wariantem, ale także droższym. Za odbiór jedynie rozdzielonych na suche i mokre odpady, trzeba będzie jednak płacić, jeśli oczywiście będzie się klientem Miejskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania.

Inne firmy, które odbierają odpady posegregowane np. do czterech worków pobierają opłaty wyłącznie za frakcję mokrą, a tej kiedy się porządnie segreguje, wcale nie ma tak dużo. Ale to wiedzą tylko ci, którzy tak postępują. Pozostali natomiast, szczególnie ci na górze, straszą społeczeństwo wizją Krakowa zasypanego śmieciami i zamiast działać, grają na zwłokę. Tak jest np. z centrami recyklingu, których wciąż nie ma, pomimo tego, iż KZK otrzymało na ten cel z Unii 2 mln euro.

Nie dziwi mnie więc wcale reakcja Komitetu Protestacyjnego, który w liście do organizatora pisze:

Organizowanie spotkania noszącego znamiona konsultacji społecznych w okresie wakacyjnym, uważamy za element manipulacji. Nie do przyjęcia jest taka sytuacja, w której zasięg oddziaływania informacyjnego i edukacyjnego kampanii „Nowe drogi rozwoju. Człowiek – Natura – Infrastruktura” prowadzonej na zlecenie Ministerstwa Rozwoju Regionalnego jest z założenia minimalny.

Oficjalny komunikat UMK mówi, iż celem spotkania była prezentacja dotycząca instalacji termicznego przekształcania odpadów komunalnych, a także dyskusja na ten temat. Komitet na to:

Zaproszenie do dyskusji na tak poważne tematy powinno mieć miejsce na długo przed
planowanym spotkaniem. Uważamy, że wszystkie zaproszone na spotkanie strony powinny mieć
równe szanse do odpowiedniego przygotowania się do dyskusji.

A tak, jak napisałem wcześniej, się nie stało. Poważne zastrzeżenia komitetu wzbudziła również lista tzw. „obiektywnych ekspertów” – prelegentów spotkania. Mieszkańcy osiedli Bieżanów, Złocień, Rybitwy i Łęg nie szczędzili słów krytyki pod ich adresem. Ciekaw jestem, czy i gdzie pojawią się relacje ze spotkania.

Manifestacja niezadowolenia mieszkańców wyrażona protestem przeciwko spalarni odpadów podczas Festynu zwanego Festiwalem Recyklingu wywołała zaskakującą reakcję magistratu. Pech chciał, że naprędce wymyślane działania propagandowe UMK mające wpłynąć na opinię publiczną oraz uzasadnić budowę zakładu termicznego przekształcania odpadów, na razie ujawniają tylko rażącą niekompetencję urzędników.

Z komunikatu wydanego dopiero we wtorek 17 czerwca dowiaduję się, że 5 dni wcześniej, 12 czerwca, członkowie Rady Programowej ds. Gospodarki Odpadami Miasta Krakowa opowiedzieli się za budową spalarni. Brzmi poważnie, ale co to za rada i kiedy ją powołano? Odpowiedź znalazłem w tej samej „fachowej” informacji (zrzut ekranu, na wypadek poprawek):

Rada Programowa ds. Gospodarki Odpadami Miasta Krakowa została powołana do życia zarządzeniem z dnia 17 września br.

Moment, moment, czy ja dobrze widzę? Tak, według powyższego rada jeszcze nie istnieje, a już wydaje rezolucje, w których wypisuje takie „ciekawostki”. Zdaniem członków przyszłej rady, spalarnia

pozwoli na wywiązanie się naszego miasta „z obowiązujących przepisów w zakresie zagospodarowania odpadów, a szczególnie nałożonego na Gminę Kraków obowiązku redukcji odpadów ulegających biodegradacji”.

Ach ci „specjaliści”. Znów pomyłka. Odpady ulegające biodegradacji powinny trafiać do kompostowni, bo tzw. frakcji mokrej się nie spala, chyba że „fachowcy” mieli na myśli wyłącznie papier mówiąc o odpadach biodegradowalnych, co daje dowód ich „fachowości”.

Kiepsko napisany komunikat z łatwymi do wychwycenia i obalenia faktami, to nie jedyny przykład szalejącej w UMK zarazy braku kwalifikacji. Ostatnio popisał się też sam wiceprezydent Wiesław Starowicz zawyżając wielkość wytwarzanych przez krakowian odpadów. Udokumentowane zrzutem ekranu (a tutaj link) 217 tys. ton za sprawą Starowicza nagle urosło do 320 tys. ton i już nawet dostało się na odpowiednią stronę, ale wciąż nie pasuje do równania: 280 kg rocznie na mieszkańca x 1 140 000 krakowian = 319 tys. ton (zrzut ekranu).

foto: magama

Wzniosłą ideę recyklingu w tym roku urzędnicy krakowskiego magistratu postanowili podźwignąć balonami. Z nieznanych mi pobudek miasto połączyło 6. Festiwal Recyklingu z Piknikiem Balonowym – Niebo Otwartej Europy. Zapewne chodziło o to, by krakowianie wpatrując się w niebo nie zauważyli tego, co dzieje się pod ich stopami. A że nie dzieje się nic poza akcją wymieniania surowców wtórnych na sadzonki drzew i krzewów, uważam, że impreza powinna zostać przemianowana na festyn.

Festyn, który z recyklingiem łączy jedynie wykorzystywanie co roku tego samego programu imprezy, czyli akcji sadzonki za surowce wtórne. Choć to akurat, można raczej uznać za reusing – ponowne użycie. Natomiast coraz gorszą organizację imprezy, magistrat pewnie tłumaczyłby hasłem reduce – zmniejszać. A skoro jesteśmy już przy zasadzie 3R, którą to piszący pod dyktando UMK Dziennik Polski reklamował festyn, należy powiedzieć o obowiązującej od kilku lat zasadzie 4R, z pierwszym i najważniejszym R jak Rethink – nawołującym do przemyślenia na nowo naszego stylu życia.

Magistratowi polecam przemyślenie idei festynu, który nie podobał się również Komitetowi Protestacyjnemu walczącemu z pomysłem budowy spalarni. Krakowianie zamiast tzw. festiwalu domagają się skuteczniejszych działań na rzecz rozbudowywania systemu do segregacji odpadów. W sobotę na Błoniach pokazali siedem bram piekieł krakowskiego recyklingu.

Choć festyn uważam za totalną klapę, sądzę, iż UMK powinien kontynuować imprezę w przyszłym roku, ale koniecznie musi przemyśleć jego formułę. By przedsięwzięcie zasługiwało na miano festiwalu, powinno promować recykling bardziej wyszukanymi środkami wyrazu jak np. pokazy artystycznych instalacji wykonanych z odpadów lub tak pomysłowych konstrukcji jak np. czysta pralka. Równie dobrym co widowiskowym pomysłem byłoby zorganizowanie Orkiestry Recyklingowej grającej na przedmiotach z odzysku, a może w przyszłym roku próbę pobicia Rekordu Guinnessa podjęliby krakowianie?