Spotkanie o spalarni odpadów planowanej w Nowej Hucie

24 01 2012 ::

siedem bram piekiel krakowskiego recyklingu

Komisja Dialogu Obywatelskiego ds. Rewitalizacji Nowej Huty zaprasza na spotkanie poświęcone krakowskiej spalarni odpadów komunalnych. Spotkanie odbędzie się 26 stycznia 2012 roku (czwartek) o godz. 17.00 w Klubie Technika NOT, os. Centrum C 10.

Temat spotkania to “Niepokoje i protesty społeczne związane z lokalizacją i promocją spalarni odpadów komunalnych na terenach Nowej Huty”. Dla przypomnienia jest to inwestycja miejskiej pod pełną nazwą Zakład Termicznej Utylizacji Odpadów Komunalnych, której inwestorem jest Krakowski Holding Komunalny S.A. (KHK). Z mojej oceny, zakład, który ma powstać, nad wyraz przedwcześnie na stronach internetowych KHK, od wielu miesięcy zwany jest ekologicznym.

Niemniej program zapowiada się interesująco i przewiduje następujące wystąpienia:
- prezentację materiałów eksperckich dotyczących lokalizacji zakładu przez dra Kazimierza Walasza,
- prezentację stanowiska Stowarzyszenia Zielona Mogiła,
- uwagi praktyka i eksperta gospodarki odpadami komunalnymi pana Mieczysława Jakubowskiego,
- stanowisko przedstawiciela Rady Miasta Krakowa, radnego, pana Włodzimierza Pietrusa,
- aspekt ekonomiczny inwestycji – uwagi eksperta,
- prezentację społecznego monitoringu polskich spalarni odpadów.

Na spotkanie zostali zaproszeni liczni przestawiciele jednostek i instytucji zajmuących się działaniami mającymi wpływ na środowisko naturalne oraz jednostki administracji publicznej. Wśród zaproszonych znalaźli się: RD XVIII, radni RMK, dyrekcja WKŚ UMK, KHK, WFOŚiGW w Krakowie, RDOŚ, WIS, UM, UW oraz BOŚ. Tak liczne grono administracji ma szansę zapewnić bardzo ciekawą, a nie wykluczone, że i emocjonującą wymianę zdań podczas dyskusji, która odbędzie się po części merytorycznej spotkania.

Zlot modraszków na Zakrzówku

5 06 2011 ::

Jeśli jeszcze nie zanotowałeś w agendzie lub w pamięci, przypominam, że zlot modraszków już dziś w Międzynarodowym Dniu Środowiska.

O godz. 17.00 przy ul. Twardowskiego spotkają się mieszkańcy miasta, przystrojeni w samodzielnie wykonane skrzydła symbolizujące jednego z mieszkańców Zakrzówka, motyla modraszka.

Spotkanie na Zakrzówku to okazja nie tylko do czerwcowego pikniku ale i wsłuchania w szum łąki. Podczas pikniku powstanie też materiał filmowy, w którym aktorami będą wszyscy ci, którzy chcą zadbać o zachowanie walorów przyrodniczych i krajobrazowych tego obszaru Krakowa.

Modraszek Kolektyw dla Zakrzówka

25 05 2011 ::

Zabierz znajomych, ubierz się na niebiesko, zrób sobie skrzydła motylka modraszka. Musi być nas dużo! Musi być niebiesko! Pokażmy całej Polsce i światu, jaki mamy fiord w samym centrum miasta

nawołuje Cecylia Malik.

Dlaczego motyl modraszek?
Bo to on właśnie zamieszkuje dużą łąkę między ulicami Wyłom i św. Jacka. Motyl jest dla nas pretekstem i symbolem. Działania odbywają się bez instytucji, budżet wynosi 0 PLN.

Do czego dążą działania Modraszek Kolektywu?

Chcemy mieć Zakrzówek bez osiedla i drogi biegnącej tuż przy samym jeziorze. Jeszcze nie jest za późno, jeszcze mamy szanse. Nie ma dokończonych planów rozwoju miasta dla tych terenów. Teraz ważą się losy modraszkowej łąki, czy będzie terenem budowlanym czy zielenią publiczną.

Deweloper w zamian za budowę osiedla obiecał zbudować bardzo atrakcyjny, ale pozbawiony walorów przyrodnicznych park.

Czy musimy płacić taką cenę, czy może Zakrzówek jest wart pozyskania funduszy unijnych w celu założenia parku krajobrazowo-rekreacyjnego bez bloków i parkingów?

Chcemy poprzeć walkę działaczy z Krakowa ze stowarzyszenia Zielony Zakrzówek i Towarzystwa na Rzecz Ochrony Przyrody. Modraszek Kolektyw to ekolodzy, artyści, społecznicy, rowerzyści, krakowianie, świadomi obywatele, którzy chcą sami decydować o przestrzeni, w której żyją

– mówi Cecylia Malik.
więcej >>

Światowy Dzień Sprawiedliwego Handlu w Krakowie

10 05 2011 ::

Majówka Fair Trade - Kraków 8.05.2010 Związek Stowarzyszeń Polska Zielona Sieć, Instytut Socjologii UJ i Polska Akcja Humanitarna zapraszają na Dzień Sprawiedliwego Handlu 2011 w Krakowie – start 14 maja o godz. 11.00 w kawiarni ESZE, ul. Józefa 18.

W kawiarni od godz. 11.00 do 17.00 czekać będą wolontariusze, zapraszając do:
- wzięcia udziału w konkursie na zrobienie oryginalnej koszulki recyklingowej (materiały i T-shirty na miejscu),
- degustacji ciastek, kawy i herbaty Fair Trade (Esze na krakowskim Kazimierzu to jedno z niewielu miejsc, gdzie na co dzień podawana jest kawa i herbata pochodząca ze Sprawiedliwego Handlu),
- ekologicznego kącika zabaw dla najmłodszych.

Dla wszystkich przygotowana została gra miejska. Start od godz. 12.00 przy planszy Fair Trade przy studni obok baru U Endziora. Tam czeka pierwsze zadanie i pierwsze wskazówki, które zaprowadzą w eko-etyczne zakątki Kazimierza. Na osoby, które rozwikłają zagadkę i szczęśliwie dotrą do mety, czekają fairtrade’owe i ekologiczne nagrody (za które dziękujemy Naturze Rzeczy i Żółtemu Cesarzowi).

Sprawiedliwy Handel to ruch na rzecz partnerskiej współpracy z producentami z krajów ubogiego Południa. Mieszkańcy Afryki, Azji i Ameryki Południowej pracują przy produkcji kawy, czekolady, herbaty i wielu innych dóbr, które codziennie kupujemy w sklepach. Za swoją pracę powinni dostawać uczciwą zapłatę, a praca ta nie może zagrażać ich zdrowiu. Światowy Dzień Sprawiedliwego Handlu ma przypomnieć, jak wiele w tym względzie zależy od nas – konsumentów.

Majówkę Fairtrade czas zacząć!

Godzina dla Ziemi w Krakowie

26 03 2011 ::

Dziś punktualnie o 20.30 na 60 minut zgasną światła najważniejszych budynków na świecie oraz oświetlenie w milionach domów. Jak pisze organizator akcji, WWF:

Nie chodzi o oszczędzanie energii, bo nie powstrzymamy zmian klimatu, oszczędzając energię raz do roku przez jedną godzinę. Symbolicznym gestem gaszenia światła, przekraczając bariery religijne, kulturowe, społeczne, pokoleniowe i geograficzne połączymy się podczas globalnej demonstracji zaangażowania w ochronę naszego wspólnego domu – PLANETY ZIEMI.

Choć zgaszenie światła ma charakter symboliczny, to jednak przypomina nam o potrzebie racjonalnego wykorzystywania energii na co dzień. Gotowanie pod przykryciem, czy wymiana żarówek na energooszczędne to nie tylko przejaw odpowiedzialności za środowisko, ale i źródło istotnych oszczędności.

W tym roku w Krakowie będziemy oglądać między innymi nieoświetlony Kościół Mariacki, czy biurowiec Newton.

foto: by nc sa Earth Hour Global

Choinki, kanapy, baterie i szkło okienne oddaj ZIKiT-owi

4 02 2011 ::

Co zrobić z tym, co nam już nie jest potrzebne? Z choinki opadają igły, z kanapy wystają sprężyny, a beterie w pilocie telewizyjnym już nie pozwalają na zmianę kanału. Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu wychodzi na przeciw mieszkańcom Krakowa.

W ramach projektu Czysty Kraków – Lepsze Życie podczas dwóch akcji plenerowych można, w sposób bezpieczny dla środowiska, pozbyć się tego co nam zalega na balkonach, w piwnicach, na strychach, ale i w salonach, przedpokojach, szufladach. Pierwsza z poświątecznych zbiórek odpadów niebezpiecznych i problemowych odbyła się 29 stycznia 2011r., kolejna zaplanowana jest na sobotę, 5 lutego 2011r. Dla zwiększenia dostępności dla krakowian, w godzinach 9:00-13:00 zbiórka odbędzie się w pięciu miejscach na terenie miasta:

1. parking vis-à-vis siedziby SM Krowodrza, przy kładce dla pieszych nad ul. Opolską,
2. parking przy siedzibie SM Czyżyny, strona północna, os. Dywizjonu 303 paw. nr 1,
3. plac sportowy przy ul. Komandosów, na terenie SM Podwawelska,
4. parking vis-à-vis siedziby SM Na Kozłówce, przy ul. Spółdzielców 3,
5. parking gminnym przy al. Focha (naprzeciw Błoń) obok mostu nad Rudawą.

Podczas zbiórki można oddać poświąteczne naturalne choinki, odpady wielkogabarytowe (kanapy, łóżka, szafy, szafki, regały, materace, ramy okienne, opony), zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny (ZSEE), surowce wtórne, odpady niebezpieczne (baterie, akumulatory, emulsje, farby, lakiery, termometry rtęciowe, świetlówki i żarówki, CD, DVD, kasety VHS, dyskietki, szyby okienne).

Regulamin zbiórki dostępny jest na stronach ZIKiK.
Czy aby napewno warto? Tak, zeszłotygodniowa zbiórka przyniosła wymierną korzyść. Jak podają organizatorzy, zebrano 520 kg naturalnych choinek,
5,76 Mg elektrośmieci,
10,78 Mg odpadów wielkogabarytowych,
1,24 Mg surowców wtórnych,
1,20 odpadów niebezpiecznych.

Każdy oddany podczas zbiórki niepotrzebny grat uchroni nasze otoczenie, chodniki, koryta rzek, trawniki, parki przed zaśmieceniem oraz pomoże poddać nasze odpady recyklingowi i odzyskowi surowców.

Już wkrótce, według zapewnień ZIKiT, zostanie uruchomiona pierwsza krakowska Lamusownia, czyli Zbiorczy Punkt Gromadzenia Odpadów. Zapowiedź wskazuje, że za 85 dni ziści się marzenie krakowian, którym na sercu leży dbanie o środowisko naturalne, otoczenie najbliższej miejscu zamieszkania okolicy. Na razie pozostaje nam sobotnia akcja, do której właczaenia się ze swoimi odpadami gorąco zachęcam.

Niebezpieczny autobus

4 12 2010 ::

Rusza akcja promująca energetykę jądrową w Polsce. Już we wtorek, 7.12 pojawi się w Krakowie Atomowy Autobus, którego zawartość będzie miała przekonać nas do budowy elektrowni. Partonat nad akcją objęły Ministerstwo Gospodarki i Minister Nauki.

Za pomocą makiet i pokazów atomowi lobbyści udowodnią nam “dlaczego istnieje konieczność rozpoczęcia programu energetyki jądrowej w Polsce”. Znalezienie odpowiedzi na tak postawione pytanie nie wymaga jednak delegowania specjalnego autobusu. Europa niechętnie inwestuje w atom, więc koncernom jądrowym bardzo zależy na przeforsowaniu tej inwestycji. Fiasko budowy elektrowni w Olkiluoto czy miliardowe rachunki za składowanie odpadów w Niemczech budzą nas z atomowego snu. Szczególnie, że wielu ekspertów wskazuje w pierwszej kolejności raczej na potrzebę inwestycji w sieci przesyłowe.

Podczas wizyty atomowego autobusu w Krakowie zaplanowano kilka seminariów, które odbędą się na Wydziale Fizyki UJ, przy ul. Reymonta 4. Szczegółowy program znaleźć można na stronie projektu Atomowy Autobus.

foto:by nc sa Stuck in Customs

Rowerowa orka na ugorze

28 10 2010 ::

Embroidered Bicycle Rzecz o współpracy między organizacjami rowerowymi, a urzędnikami i Policją. Ich własne uprzedzenia są ważniejsze niż rozwój miasta.

Po kilku miesiącach kontaktów z urzędnikami stawiam bolesną diagnozę: część z nich to ludzie uprzedzeni do pieszych i rowerzystów, a walka o bardziej przyjazny Kraków przypomina orkę na ugorze. Pieszy i rowerzysta wydaje się być dla niektórych zagrożeniem dla ruchu kołowego, a nie warnkiem koniecznym do rozwoju naszego miasta.

Jak powinno wyglądać nasze miasto?

Sam jestem gorącym zwolennikiem poglądów prof. Jana Gehla – autora wielkiego urbanistycznego sukcesu Kopenhagi. “Miasto dla ludzi, nie dla słoni” – w tej maksymie zawarta jest idea przeprojektowania miasta tak, by to pieszy i rowerzysta czuł się najważniejszy i najpotrzebniejszy w mieście. W miastach stosujących się do tej rady nie ma ucieczek “na zielone przedmieścia”, bo całe miasto jest wystarczająco przyjazne dla mieszkańców. Jan Gehl nie zakazuje korzystania z samochodu, ale wskazuje na potrzebę racjonalizacji jego użycia.

Sam też mam samochód i nie widzę nic złego w jego używaniu, jednak jeśli tylko mogę, staram się wybierać rower albo korzystać z komunikacji miejskiej. Auto zostawiam na duże zakupy czy wycieczkę za miasto. Nie roszczę sobie prawa, by w imię minimalizacji własnego czasu przejazdu podporządkować swojej maszynie pieszych i rowerzystów, których mijam po drodze. Stoję w korku – no trudno, to mój wybór, ponieważ samodzielnie wybrałem taki terenochłonny środek transportu.

W moim wymarzonym mieście ułatwień dla pieszych, rowerzystów i transportu publicznego jest tyle, że większość mieszkańców świadomie wybiera alternatywne środki transportu. Mniejszość, która naprawdę nie może obejść się bez samochodu, jeździ bez korków, ponieważ istniejący układ drogowy jest w stanie zaspokoić ich potrzeby transportowe.
więcej >>

Święto Cykliczne 2010 w Krakowie

12 06 2010 ::

Święto Cykliczne, Kraków 13.06.2010 Rowerzyści rządzili 13 czerwca w Krakowie.

Chcemy świętować wolność poruszania, jaką daje rower, i zachęcić jak największą liczbę osób do korzystania na co dzień z tego wygodnego środka komunikacji

- mówił Jan Szpil, koordynator krakowskiego Swięta Cyklicznego.

Jesteśmy zachwyceni tą inicjatywą. Jeżdżę rowerem wszędzie: do pracy, po zakupy i ze starszym synem do szkoły. Jest szybko, wygodnie i zdrowo. Moich pacjentów też namawiam, by jak najwięcej jeździli rowerem.

- powiedziała GW pani Anna, lekarka rodzinna, przyjechała na Święto Cykliczne z mężem i dwójką dzieci: dwuletnią Amelką i ośmioletnim Jasiem.

Zdrowych, a przede wszystkim zdroworozsądkowych uczestników wydarzenia było znacznie więcej. Dwukrotne liczenie przez dwie wyposażone w profesjonalne i reklamowane ostatnio klikające ‘countery’ rowerzystki wykazało, że ulicami Krakowa w eskorcie Policji i strażników miejskich na jednośladach, przejechało z Rynku Głównego do klubu Fabryka w Podgórzu 550 cyklistów.

Poźniej było już tylko wesoło, konkursowo, filmowo, smacznie, ale i walecznie (tall bike jousting) oraz oczywiście koncertowo.

Organizatorem tego jedynego w swoim rodzaju Święta było środowisko Krakowskiej Masy Krytycznej oraz Ferderacja Zielonych – Grupa Krakowska.

Konie powodzianie potrzebują pomocy!

4 06 2010 ::

Day 48 - Horse Sense

Powódź w Małopolsce dotknęła także konie, kozy, koty i psy, którymi opiekuje się Fundacja Zwierzę nie jest rzeczą. Po nocnej ulewie z 3 na 4 czerwca 2010, podtopieniu uległy kolejne części terenu i zabudowań, na których mieszkają zwierzęta w Niepołomicach. Założycielka Fundacji i opiekunka zwierząt, Iza Smolińska jest w coraz trudniejszej sytuacji, wymagającej pomocy z naszej strony.

W ramach Fundacji działa przytulisko, które ma stać się schroniskiem, będące ostoją dla koni i mniejszych zwierząt. Stare, niepotrzebne nikomu konie, po chorobach i kontuzjach, a także porzucone lub odebrane właścicielom, którzy znęcali się nad nimi, lub trzymali w niehumanitarnych warunkach znajdują tu schronienie i dom.

Celem działania jest też zapewnienie stworzenie bezpłatnego miejsca – ośrodka rehabilitacji dla dzieci lekką niepełnosprawnością oraz niedorozwiniętych fizycznie lub psychicznie, dzieci znerwicowanych i niestabilnych psychicznie.
Aby te dwa ważne cele jakimi zajmuje się Fundacja nadal mogły być realizowane potrzebne jest wsparcie finansowe, którego można udzielić pod numerem konta:
więcej >>

tagi: , , ::

Parki w Krakowie – otwarta konferencja

27 05 2010 ::

Miasto to nie tylko ludzie, ich nieruchomości, asfaltowe ulice i mknące po nich samochody. Miasto to także parki i zamieszkujące je zwierzęta, jak te fotogeniczne wiewiórki uchwycone przez Jana Graczyńskiego.

Gospodarka zielenią w Krakowie będzie tematem otwartej konferencji w sobotę 29 maja o g. 10 w głównej sali obrad Rady Miasta Krakowa przy Placu Wszystkich Świętych. Organizatorami są przede wszystkim obywatele zrzeszeni w organizacjach społecznych zajmujących się walką o utrzymanie zagrożonych zabudową terenów zielonych na terenie Krakowa. Temat konferencji nawiązuje bezpośrednio do trzeciego i czwartego pytania referendum, które jeśli się uda przekonać włodarzy, odbędzie się przy okazji jesiennych wyborów samorządowych.

Strona społeczna ma nadzieję, że konferencja stanie się okazją do przedyskutowania polityki prowadzonej przez obecne władze wobec terenów zielonych. W tym miejscu czuję się w obowiązku wymienić przypadek Parku Dębnickiego, na terenie którego developer popierany przez urzędników zamierza zbudować osiedle. Na sobotnim spotkaniu nie zabraknie więc prezentacji Stowarzyszenia Przyjaciół Parku Dębnickiego, prezentacji o Parku Rzecznym “Wilga” i “Tonie”, a także o enklawie zieleni przy ul. Okulickiego i wreszcie prezentacji Społecznej Strategii Rozwoju Zakrzówka.

foto: Jan Graczyński

8. Festiwal Recyklingu – ekoagresja

27 05 2010 ::

krakow 8 festiwal recyklingu Czym róźnić się będzie organizowany za 500 tys. złotych tegoroczny 8. Festyn Recyklingu (18-20 czerwca) od wcześniejszych edycji? Plakatem i cyfrą niemiłosiernie wyliczającą kolejną porażkę Urzędu Miasta Krakowa, któremu, o czym pisałem rok (7. edycja) i dwa lata temu (6. edycja), nie tyle brakuje kreatywności, co zwykłej zdolności obserwacji i zainteresowania tematem.

O przepraszam, festyn zwany festiwalem recyklingu w swym ubogim programie, gdzieś pomiędzy wymianą odpadów na sadzonki a koncertem, oferuje tajemniczą rozrywkę w postaci gry Eko-Poly. Znając UMK i jego usilne starania wykreowania spalarni odpadów jako ekologicznej elektrociepłowni wykorzystującej energię zawartą w odpadach komunalnych, inwestycja ta zapewne będzie jednym z najdroższych elementów przygotowanej gry “Eko”-Poly.

Magistrackie traktowanie recyklingu jako zagadnienia nudnego, przez chwilę, ale tylko przez chwilę, w trakcie lektury artykułu Miażdżąca idea: agresja przyjazna dla środowiska, wydało mi się bardzo światowe. Kiedy przeczytałem “Recycling’s so boring,” (Recykling jest taki nudny) wyobraziłem sobie prezydenta Majchrowskiego wypowiadającego te słowa. Ale kiedy przeczytałem “We tried to make it a little bit more exciting.” (Staraliśmy się sprawić by był bardziej ekscytujący) wizerunek prezydenta rozprysł się jak tłuczona o ścianę butelka. W Krakowie bowiem, w kontekście recyklingu, ekscytujące są jedynie spotkania zwane konsultacjami społecznymi w sprawie wspominanej spalarni.

Natomiast w Nowym Jorku oraz w innych rejonach świata, tych nam bliższych – w Europie Zachodniej, recykling jest pretekstem dla wydarzenia kulturalnego, czy nawet eksperymentu psychologicznego. Glassphemy! – praca Davida Belta, który w ubiegłym roku zasłynął basenem “zrób to sam” z kontenera na śmieci, znów zdobyła zainteresowanie prestiżowego dziennika The New York Times oraz przeciętnego Smitha czy Nowaka. Temu ostatniemu recykling kojarzy się wyłącznie z długą i trudną drogą do kolorowych, czasem spalonych, dzwonów do segregacji.

Dlatego po raz kolejny apeluje do urzędników UMK. Zaproście proszę w przyszłym roku na Festiwal Recyklingu artystów, nawet kosztem włączenia go w program ArtBoom Festivalu.

Zdjęcia powodzi w Krakowie

20 05 2010 ::

Przedstawiam zdjęcia powodzi w Krakowie, które nie wymagają chyba dodatkowego komentarza. Zdjęcia wykonane są przez krakowskich fotografów publikujących na platformie Flickr, których poprosiłem o dodanie zdjęć do grupy Powódź w Krakowie, by łatwiej je było odnaleźć i przeglądać.

Możesz te same zdjęcia zobaczyć również w większym formacie i w formie strumienia.

Płaszów pod wodą

19 05 2010 ::

W nocy pękły wały otaczające port przy ul. Zakole Wisły. Obecnie zalana jest znaczna część Płaszowa: domy, magazyny, ogródki działkowe i kilka bloków. Udało mi się ustalić prawdopodobny zasięg podtopień w Płaszowie (stan z godziny 14.00):

Nowohucka

Na pewno zalany jest odcinek w pobliżu budowanej estakady, obecnie przejeżdżają tam tylko wozy straży pożarnej. Zamknięto także most Nowohucki. Autobusy MPK kierowane są ulicą Klimeckiego do m. Kotlarskiego. Wiadukt pod linią kolejową na ul. Powst. Wlkpl. jest wprawdzie podtopiony, ale umożliwia przejazd.

Płaszów

Kompletnie zalana jest ulica Saska poniżej skrzyżowania z Przewozem. W związku z tym Plaszów pozostaje niemal całkiem odcięty od świata – nie kursują autobusy MPK ani nawet telebus. Wyjątkiem jest autobus 123. Pozostaje jedynie możliwość wydostania się przez ul. Półłanki, bądź mostem Wandy (obecnie czynny już w obu kierunkach). Płaszowianie poruszają się na nogach i rowerami do ul. Powstańców Wlkpl.

W całej dzielnicy rozlokowano autobusy MPK przygotowane do ewakuacji mieszkańców. Samochody policji i SM ogłaszają ewakuację kolejnych osiedli, ok. 14-stej ewakuowano bloki obok Małopolskiego Ośrodka Ruchu Drogowego. Sam budynek MORD-u jest jedynie podtopiony, ale samochody stojące na parkingu obok są zalane do 2/3 wysokości.

Osiedle Lipska

Tutaj również trwa walka z żywiołem. Ulicą Myśliwską płynie rzeka, część wody przedziera się w boczną uliczkę położoną dużo niżej. Mieszkańcy tłumnie wylegli na ulice, ustawiane są worki z piaskiem. Ogródki działkowe po obu stronach osiedla są zupełnie zalane.

Rejon Płaszowskiej

Północna część ulicy Sarmackiej jest do połowy zalana, na nic zdały się worki z piaskiem ustawione u drzwi domów. Tłum gapiów i fotografów oblega Sarmacką, okolice budowanej estakady oraz zalanej stacji benzynowej przy Nowohuckiej,.

Aktualne informacje o utrudnieniach znaleźć można na stronie MPK.

mapa na podkładzie:by nc nd openstreetmap.org