Komisja Dialogu Obywatelskiego ds. Rewitalizacji Nowej Huty zaprasza na spotkanie poświęcone krakowskiej spalarni odpadów komunalnych. Spotkanie odbędzie się 26 stycznia 2012 roku (czwartek) o godz. 17.00 w Klubie Technika NOT, os. Centrum C 10.

Temat spotkania to “Niepokoje i protesty społeczne związane z lokalizacją i promocją spalarni odpadów komunalnych na terenach Nowej Huty”. Dla przypomnienia jest to inwestycja miejskiej pod pełną nazwą Zakład Termicznej Utylizacji Odpadów Komunalnych, której inwestorem jest Krakowski Holding Komunalny S.A. (KHK). Z mojej oceny, zakład, który ma powstać, nad wyraz przedwcześnie na stronach internetowych KHK, od wielu miesięcy zwany jest ekologicznym.

Niemniej program zapowiada się interesująco i przewiduje następujące wystąpienia:
- prezentację materiałów eksperckich dotyczących lokalizacji zakładu przez dra Kazimierza Walasza,
- prezentację stanowiska Stowarzyszenia Zielona Mogiła,
- uwagi praktyka i eksperta gospodarki odpadami komunalnymi pana Mieczysława Jakubowskiego,
- stanowisko przedstawiciela Rady Miasta Krakowa, radnego, pana Włodzimierza Pietrusa,
- aspekt ekonomiczny inwestycji – uwagi eksperta,
- prezentację społecznego monitoringu polskich spalarni odpadów.

Na spotkanie zostali zaproszeni liczni przestawiciele jednostek i instytucji zajmuących się działaniami mającymi wpływ na środowisko naturalne oraz jednostki administracji publicznej. Wśród zaproszonych znalaźli się: RD XVIII, radni RMK, dyrekcja WKŚ UMK, KHK, WFOŚiGW w Krakowie, RDOŚ, WIS, UM, UW oraz BOŚ. Tak liczne grono administracji ma szansę zapewnić bardzo ciekawą, a nie wykluczone, że i emocjonującą wymianę zdań podczas dyskusji, która odbędzie się po części merytorycznej spotkania.

Jeśli jeszcze nie zanotowałeś w agendzie lub w pamięci, przypominam, że zlot modraszków już dziś w Międzynarodowym Dniu Środowiska.

O godz. 17.00 przy ul. Twardowskiego spotkają się mieszkańcy miasta, przystrojeni w samodzielnie wykonane skrzydła symbolizujące jednego z mieszkańców Zakrzówka, motyla modraszka.

Spotkanie na Zakrzówku to okazja nie tylko do czerwcowego pikniku ale i wsłuchania w szum łąki. Podczas pikniku powstanie też materiał filmowy, w którym aktorami będą wszyscy ci, którzy chcą zadbać o zachowanie walorów przyrodniczych i krajobrazowych tego obszaru Krakowa.

Zabierz znajomych, ubierz się na niebiesko, zrób sobie skrzydła motylka modraszka. Musi być nas dużo! Musi być niebiesko! Pokażmy całej Polsce i światu, jaki mamy fiord w samym centrum miasta

nawołuje Cecylia Malik.

Dlaczego motyl modraszek?
Bo to on właśnie zamieszkuje dużą łąkę między ulicami Wyłom i św. Jacka. Motyl jest dla nas pretekstem i symbolem. Działania odbywają się bez instytucji, budżet wynosi 0 PLN.

Do czego dążą działania Modraszek Kolektywu?
Chcemy mieć Zakrzówek bez osiedla i drogi biegnącej tuż przy samym jeziorze. Jeszcze nie jest za późno, jeszcze mamy szanse. Nie ma dokończonych planów rozwoju miasta dla tych terenów. Teraz ważą się losy modraszkowej łąki, czy będzie terenem budowlanym czy zielenią publiczną.

Deweloper w zamian za budowę osiedla obiecał zbudować bardzo atrakcyjny, ale pozbawiony walorów przyrodnicznych park.

Czy musimy płacić taką cenę, czy może Zakrzówek jest wart pozyskania funduszy unijnych w celu założenia parku krajobrazowo-rekreacyjnego bez bloków i parkingów?

Chcemy poprzeć walkę działaczy z Krakowa ze stowarzyszenia Zielony Zakrzówek i Towarzystwa na Rzecz Ochrony Przyrody. Modraszek Kolektyw to ekolodzy, artyści, społecznicy, rowerzyści, krakowianie, świadomi obywatele, którzy chcą sami decydować o przestrzeni, w której żyją

– mówi Cecylia Malik.

Krajobraz nie jest rzeczą – miasto to nie firma. Raz postawione osiedle pozostanie już na wieki. Kraków potrzebuje wielkiego, wspaniałego parku. Wokół Zakrzówka znajdują się nowo wybudowane osiedla, na których brak jest zielonej, dobrej przestrzeni publicznej.
Modraszek Kolektyw proponuje abyśmy odpowiedzieli sobie na pytanie: jakie miasto w Polsce ma w centrum lazurowe jezioro, kamieniołom, łąki, las i widokowe wzgórze w jednym miejscu? Zakrzówek to wyzwanie dla Krakowa, dla władz i dla mieszkańców. Rozwiązaniem nie jest oddanie go w ręce portugalskiego dewelopera, po to by pozyskać fundusze i pozbyć się problemu.

Modraszek Kolektyw zainicjowały artystki Cecylia Malik (znana w Krakowie z akcji 365 Trees), Justyna Koeke, Monika Drożyńska i Karolina Kłos.

Kolektyw powstał z potrzeby służby sztuki dla ważnych przemian społecznych. Modraszek Kolektyw stał się kolektywem wielu środowisk. Do Kolektywu dołączyli już mieszkańcy Krakowa, rowerzyści, Towarzystwo na Rzecz Ochrony Przyrody, Zielony Zakrzówek, klub Bomba, Zbiornik Kultury, Fundacja Bęc Zmiana z Warszawy i oficjalnie nas poparł Adam Wajrak i partia Zieloni 2004.

Akcja już trwa na facebooku: Modraszek Kolektyw.

Wykonaj z tektury skrzydła. W niedzielę 5 czerwca od g. 17.00 przyjdź na piknik na Zakrzówku. W środę 8 czerwca o g. 20.00 pokaż swoje poparcie pod Urzędem Miasta Krakowa przy pl. Wszystkich Świętych podczas Błękitnej Manifestacji.

I Ty dołącz do Modraszek Kolektyw!

W kawiarni od godz. 11.00 do 17.00 czekać będą wolontariusze, zapraszając do:
- wzięcia udziału w konkursie na zrobienie oryginalnej koszulki recyklingowej (materiały i T-shirty na miejscu),
- degustacji ciastek, kawy i herbaty Fair Trade (Esze na krakowskim Kazimierzu to jedno z niewielu miejsc, gdzie na co dzień podawana jest kawa i herbata pochodząca ze Sprawiedliwego Handlu),
- ekologicznego kącika zabaw dla najmłodszych.

Dla wszystkich przygotowana została gra miejska. Start od godz. 12.00 przy planszy Fair Trade przy studni obok baru U Endziora. Tam czeka pierwsze zadanie i pierwsze wskazówki, które zaprowadzą w eko-etyczne zakątki Kazimierza. Na osoby, które rozwikłają zagadkę i szczęśliwie dotrą do mety, czekają fairtrade’owe i ekologiczne nagrody (za które dziękujemy Naturze Rzeczy i Żółtemu Cesarzowi).

Sprawiedliwy Handel to ruch na rzecz partnerskiej współpracy z producentami z krajów ubogiego Południa. Mieszkańcy Afryki, Azji i Ameryki Południowej pracują przy produkcji kawy, czekolady, herbaty i wielu innych dóbr, które codziennie kupujemy w sklepach. Za swoją pracę powinni dostawać uczciwą zapłatę, a praca ta nie może zagrażać ich zdrowiu. Światowy Dzień Sprawiedliwego Handlu ma przypomnieć, jak wiele w tym względzie zależy od nas – konsumentów.

Majówkę Fairtrade czas zacząć!

Dziś punktualnie o 20.30 na 60 minut zgasną światła najważniejszych budynków na świecie oraz oświetlenie w milionach domów. Jak pisze organizator akcji, WWF:

Nie chodzi o oszczędzanie energii, bo nie powstrzymamy zmian klimatu, oszczędzając energię raz do roku przez jedną godzinę. Symbolicznym gestem gaszenia światła, przekraczając bariery religijne, kulturowe, społeczne, pokoleniowe i geograficzne połączymy się podczas globalnej demonstracji zaangażowania w ochronę naszego wspólnego domu – PLANETY ZIEMI.

Choć zgaszenie światła ma charakter symboliczny, to jednak przypomina nam o potrzebie racjonalnego wykorzystywania energii na co dzień. Gotowanie pod przykryciem, czy wymiana żarówek na energooszczędne to nie tylko przejaw odpowiedzialności za środowisko, ale i źródło istotnych oszczędności.

W tym roku w Krakowie będziemy oglądać między innymi nieoświetlony Kościół Mariacki, czy biurowiec Newton.

foto: Earth Hour Global

W ramach projektu Czysty Kraków – Lepsze Życie podczas dwóch akcji plenerowych można, w sposób bezpieczny dla środowiska, pozbyć się tego co nam zalega na balkonach, w piwnicach, na strychach, ale i w salonach, przedpokojach, szufladach. Pierwsza z poświątecznych zbiórek odpadów niebezpiecznych i problemowych odbyła się 29 stycznia 2011r., kolejna zaplanowana jest na sobotę, 5 lutego 2011r. Dla zwiększenia dostępności dla krakowian, w godzinach 9:00-13:00 zbiórka odbędzie się w pięciu miejscach na terenie miasta:

1. parking vis-à-vis siedziby SM Krowodrza, przy kładce dla pieszych nad ul. Opolską,
2. parking przy siedzibie SM Czyżyny, strona północna, os. Dywizjonu 303 paw. nr 1,
3. plac sportowy przy ul. Komandosów, na terenie SM Podwawelska,
4. parking vis-à-vis siedziby SM Na Kozłówce, przy ul. Spółdzielców 3,
5. parking gminnym przy al. Focha (naprzeciw Błoń) obok mostu nad Rudawą.

Podczas zbiórki można oddać poświąteczne naturalne choinki, odpady wielkogabarytowe (kanapy, łóżka, szafy, szafki, regały, materace, ramy okienne, opony), zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny (ZSEE), surowce wtórne, odpady niebezpieczne (baterie, akumulatory, emulsje, farby, lakiery, termometry rtęciowe, świetlówki i żarówki, CD, DVD, kasety VHS, dyskietki, szyby okienne).

Regulamin zbiórki dostępny jest na stronach ZIKiK.
Czy aby napewno warto? Tak, zeszłotygodniowa zbiórka przyniosła wymierną korzyść. Jak podają organizatorzy, zebrano 520 kg naturalnych choinek,
5,76 Mg elektrośmieci,
10,78 Mg odpadów wielkogabarytowych,
1,24 Mg surowców wtórnych,
1,20 odpadów niebezpiecznych.

Każdy oddany podczas zbiórki niepotrzebny grat uchroni nasze otoczenie, chodniki, koryta rzek, trawniki, parki przed zaśmieceniem oraz pomoże poddać nasze odpady recyklingowi i odzyskowi surowców.

Już wkrótce, według zapewnień ZIKiT, zostanie uruchomiona pierwsza krakowska Lamusownia, czyli Zbiorczy Punkt Gromadzenia Odpadów. Zapowiedź wskazuje, że za 85 dni ziści się marzenie krakowian, którym na sercu leży dbanie o środowisko naturalne, otoczenie najbliższej miejscu zamieszkania okolicy. Na razie pozostaje nam sobotnia akcja, do której właczaenia się ze swoimi odpadami gorąco zachęcam.

Za pomocą makiet i pokazów atomowi lobbyści udowodnią nam “dlaczego istnieje konieczność rozpoczęcia programu energetyki jądrowej w Polsce”. Znalezienie odpowiedzi na tak postawione pytanie nie wymaga jednak delegowania specjalnego autobusu. Europa niechętnie inwestuje w atom, więc koncernom jądrowym bardzo zależy na przeforsowaniu tej inwestycji. Fiasko budowy elektrowni w Olkiluoto czy miliardowe rachunki za składowanie odpadów w Niemczech budzą nas z atomowego snu. Szczególnie, że wielu ekspertów wskazuje w pierwszej kolejności raczej na potrzebę inwestycji w sieci przesyłowe.

Podczas wizyty atomowego autobusu w Krakowie zaplanowano kilka seminariów, które odbędą się na Wydziale Fizyki UJ, przy ul. Reymonta 4. Szczegółowy program znaleźć można na stronie projektu Atomowy Autobus.

foto: Stuck in Customs

Po kilku miesiącach kontaktów z urzędnikami stawiam bolesną diagnozę: część z nich to ludzie uprzedzeni do pieszych i rowerzystów, a walka o bardziej przyjazny Kraków przypomina orkę na ugorze. Pieszy i rowerzysta wydaje się być dla niektórych zagrożeniem dla ruchu kołowego, a nie warnkiem koniecznym do rozwoju naszego miasta.

Jak powinno wyglądać nasze miasto?

Sam jestem gorącym zwolennikiem poglądów prof. Jana Gehla – autora wielkiego urbanistycznego sukcesu Kopenhagi. “Miasto dla ludzi, nie dla słoni” – w tej maksymie zawarta jest idea przeprojektowania miasta tak, by to pieszy i rowerzysta czuł się najważniejszy i najpotrzebniejszy w mieście. W miastach stosujących się do tej rady nie ma ucieczek “na zielone przedmieścia”, bo całe miasto jest wystarczająco przyjazne dla mieszkańców. Jan Gehl nie zakazuje korzystania z samochodu, ale wskazuje na potrzebę racjonalizacji jego użycia.

Sam też mam samochód i nie widzę nic złego w jego używaniu, jednak jeśli tylko mogę, staram się wybierać rower albo korzystać z komunikacji miejskiej. Auto zostawiam na duże zakupy czy wycieczkę za miasto. Nie roszczę sobie prawa, by w imię minimalizacji własnego czasu przejazdu podporządkować swojej maszynie pieszych i rowerzystów, których mijam po drodze. Stoję w korku – no trudno, to mój wybór, ponieważ samodzielnie wybrałem taki terenochłonny środek transportu.

W moim wymarzonym mieście ułatwień dla pieszych, rowerzystów i transportu publicznego jest tyle, że większość mieszkańców świadomie wybiera alternatywne środki transportu. Mniejszość, która naprawdę nie może obejść się bez samochodu, jeździ bez korków, ponieważ istniejący układ drogowy jest w stanie zaspokoić ich potrzeby transportowe.

Moja wizja może się wydawać utopią, jednak istnieją miasta, które w dużej mierze zbliżyłyby się do ideału. Kopenhaga, Berlin, Bazylea… W ich ślady chcą pójść następne, po Gehla sięgnął ostatnio nawet Nowy Jork, który ma wiele linii metra, a mimo to nie pozbył się korków.

Warto też zauważyć, że nie ma miejsca, w którym sprawdziłaby się opozycyjna utopia – miasta, w którym dróg i parkingów jest tyle, że rozwiązuje się w ten sposób problemy zakorkowanych dróg. Jest dokładnie odwrotnie – kolejne ułatwienia dla aut indukują (zachęcają) następnych kierowców do przesiadki do samochodu, przy jednoczesnej agonii transportu publicznego.

Jak zmienić Kraków?

Mając trochę ogólnej wiedzy w zakresie urbanistyki, warto zadać sobie podstawowe pytanie. Czy ruch rowerowy w Krakowie powinien być dopuszczany czy promowany?
Moim zdaniem promowany. Czy jednak tak samo rozumieją sprawę urzędnicy? Często pada zarzut, że “nie ma sensu budować ułatwień dla rowerzystów, gdyż jest ich zaledwie garstka”. Odpowiadam wtedy, że nie ma sensu budować tramwaju na Ruczaj, ponieważ obecnie mało który mieszkaniec Ruczaju korzysta z tramwaju. No jasne – nie korzysta, bo nie ma linii tramwajowej. Podobnie jest z rowerami. Nie możemy oczekiwać, że przed powstaniem bezpiecznej i zachęcającej do jazdy infrastruktury pojawią się tłumy rowerzystów.

Często za przykład rowerowych krajów podaje się Holandię i Danię, jednak kraje te nie są najlepszym przykładem dla Polaków ponieważ posiadają olbrzymią tradycję związaną z jazdą na rowerze. Ja sam wolę przykład Francji, kraju który jeszcze w latach 80. był bardziej uzależniony od samochodów niż obecnie Polska. A mimo to Francuzom się udało zreformować swoje miasta.

Podobnie i Niemcy nie wyssali rowerów razem z mlekiem matki. Gdy spojrzymy na ich wskaźniki dotyczące użycia rowerów na przestrzeni ostatnich 20 lat, dostrzeżemy wieloletnią pracę urzędników i pro-rowerowych działaczy, które zaowocowały istną rewolucją transportową. Dziś w bogatym Berlinie znajduje się dwukrotnie mniej samochodów na 1000 mieszkańców niż w teoretycznie biedniejszym Krakowie. W tym samym Berlinie ruch rowerowy sięga 18%, a tymczasem w Krakowie balansuje na poziomie 1%. Może to jednak poziom ruchu rowerowego, a nie ilość samochodów jest miernikiem statusu społeczeństwa?

Niestety wiedzą w tym zakresie nie grzeszą nasi decydenci, dla których to samochód jest szczytem luksusu, prestiżu i myśli technicznej człowieka, a jazda rowerem lub tramwajem oznacza chyba “mus dla plebsu”.

Urzędnicy, którzy zamiast zachęcać – zniechęcają, zapominają, że więcej rowerzystów na ulicach oznacza de facto mniej korków, więcej dostępnych miejsc parkingowych, mniejsze skażenie powietrza, mniej remontów zniszczonych elewacji kamienic, większe bezpieczeństwo pieszych itd. itd.

Każdy z tych aspektów da się przeliczyć na konkretny zysk dla miasta (Australia szacuje, że 1 dolar zainwestowany w ruch rowerowy zwraca się czterokrotnie) i ten zysk miasto od wielu lat konsekwentnie odrzuca. W skali kilku lat powoduje to gigantyczną niegospodarność. Gdy walczyliśmy o dopuszczenie ruchu rowerów pod prąd ulic jednokierunkowych, tłumacząc to tym, że promuje to ruch rowerowy i znacznie skraca drogę, urzędnicy wyraźnie nas nie rozumieli, bo niby “po co Wam to?”.

Diagnoza jest bolesna – dzieli nas przepaść cywilizacyjna. Cywilizacja zrównoważonego transportu kontra post-PRL-owskie kompleksy.

Absurdy

Urzędników i policję wyraźnie denerwuje fakt, że chcemy sprawić, aby podróż rowerem po mieście była jak najkrótsza. Próbując zatrzymać jakiekolwiek zmiany, uciekają się do najgłupszych tłumaczeń. Kilka najgorszych zacytuje poniżej.

“Gdy rowerzyści jeżdżą pod prąd nielegalnie, robią to uważniej, więc jest bezpieczniej, poza tym jeździ ich wtedy mniej”. Odpowiedziałem wtedy, że może warto w takim razie zakazać parkowania w mieście – mniej kierowców się skusi i będą porządniej parkować, bo jak wiadomo na zakazie jest więcej miejsca.

“Nie możemy tutaj dopuścić kontrapasa ponieważ sąsiaduje on z miejscami parkingowymi, a gdyby jakiś kierowca otworzyłby drzwi, to mogłoby dojść do wypadku” – na tak postawioną tezę odpowiedziałem, że w takim razie policja musi zlikwidować wszystkie miejsca parkingowe, np. na ul. Sebastiana czy Mogilskiej, ponieważ jadąc tam rowerem po jezdni, a wzdłuż chodnika, zachodzi wysokie prawdopodobieństwo, że kierowca któregoś z zaparkowanych na chodniku samochodów otworzy nagle drzwi i także może dojść do niebezpiecznego wypadku.

Innym razem usłyszałem, że może i ja, czy jakiś inny “zawodowy” rowerzysta sobie poradzimy na kontrapasie, ale oni “muszą myśleć np. o matce z 6-letnim dzieckiem na rowerku”. Kuriozalna to uwaga, zważywszy, że wg PORD matka z 6-letnim dzieckiem na rowerze to piesi i mogą się poruszać po chodniku.

Policjant stwierdził, że “nie może zgodzić się na wszystkie kontrapasy, ponieważ on musi myśleć o tym, czy na każdym z nich bezpieczny będzie np. 11-letni rowerzysta”. Czy jednak policjant zauważył, że uznając kontrapas na ul. Bożego Ciała za niebezpieczny, de facto zmusza tego 11-letniego rowerzystę, by jadąc z ul. Józefa na Kazimierzu w kierunku Kładkki Bernatka, poruszał się ruchliwą ulicą Krakowską i wykonywał niebezpieczny manewr lewoskrętu przez torowisko tramwajowe? Czy pan policjant kierował się bezpieczeństwem 11-letniego rowerzysty przy opracowywaniu infrastruktury drogowej na Ruczaju, gdzie przez brak ciągłości drogi dla rowerów mały chłopczyk będzie zasuwał po dwupasmówce? Może nadgorliwy policjant powinien wnioskować o ograniczenie prędkości do 30 km/h w miejscach, gdzie brak jest ciągłości DDR.

Innym razem dowiedzieliśmy się z prasy, że policja wymyśliła, aby kontrapasy oddzielać od ruchu ogólnego szpalerem zaparkowanych samochodów. Znów urzędnicza wizja totalnej segregacji zatriumfowała. Jednak pomysłodawcy nie zauważyli, że segregacja w końcu się kończy na skrzyżowaniu, a sznur zaparkowanych samochodów bardzo ogranicza widoczność rowerzysty wjeżdżającego na skrzyżowanie. W ten sposób umowne zwiększenie bezpieczeństwa w jednym miejscu, generowałoby większą liczbę wypadków w drugim miejscu. Dziwne też, że w tym przypadku policji nie przeszkadzało sąsiedztwo kontrapasa i zaparkowanych samochodów.

Ostatnio dowiedziałem się też, że “pokonywanie na wprost skrzyżowań z sygnalizacją świetlną na 2 cyklach przez pieszych i rowerzystów, wynika z potrzeby zapewnienia im bezpieczeństwa” – to już bezczelne kłamstwo i hipokryzja. O ile rozumiem potrzebę dostosowania ruchu pieszego i rowerowego w ciągu III obwodnicy czy na drogach krajowych, to nie widzę powodu, by identycznie było na innych ulicach w mieście. Jak długo decydenci będą tłumaczyć jawną dyskryminację względami bezpieczeństwa?

Na wszystkie te uszczypliwości urzędnicy i policja zazwyczaj po prostu nie odpowiadali, chyba ze względu na brak kontrargumentów. Niektórzy mylą po prostu BRD (Bezpieczeństwo Ruchu Drogowego) z BUD (Bezpieczeństwem Urzędników Drogowych). “Prawo powinno być tak skonstruowane, aby urzędnicy mogli spać spokojnie”.

PRL bis

Wyobraźcie sobie, że po przedstawieniu projektu ronda Ofiar Katynia, jakiś urzędnik wstaje i mówi, że trzeba tę przebudowę zablokować, ponieważ na tak skomplikowanym skrzyżowaniu mogą sobie nie poradzić mniej doświadczeni kierowcy czy osoby starsze (nie przyzwyczajone do 3-poziomowych skrzyżowań). “Przecież nie wszyscy kierowcy są doświadczeni… niektórzy mają 18 lat, inni 90″ – parafrazując pewnego policjanta.

“Zielona strzałka” też jest niebezpieczna, ponieważ może się znaleźć niedoświadczony kierowca, który nie zauważy nadjeżdżającego z lewej strony pojazdu i dojdzie do wypadku. Nie macie na tyle wyobraźni? A dla nas takie absurdy to codzienność zespołu zadaniowego ds. ścieżek rowerowych i bezpieczeństwa niechronionych uczestników ruchu drogowego. Urzędnicy prześcigają się w wymyślaniu najbardziej kuriozalnych studiów przypadku, gdzie wyjątkowo nieprzystosowana do ruchu drogowego osoba może ulec wypadkowi w sytuacji statystycznie właściwie niespotykanej. Urzędnicy po prostu lubują się w tym, by zwyczajną niechęć i dyskryminację tłumaczyć względami bezpieczeństwa.

Rowerzyści i piesi to zagrożenie dla ich wizji świata. Dlatego w zupełnym oderwaniu od statystyk wypadków projektują infrastrukturę rowerową i pieszą tak, by jak najwięcej rowerzystów i pieszych wybrało własny samochód.

Ktoś kiedyś powiedział “socjalizm to ustrój, w którym bohatersko zwalcza się problemy nieznane w żadnym innym ustroju” – cóż, to samo można powiedzieć o obecnych działaniach policji i urzędników.

Czy urzędnicy bronią praw pieszych?

Ostatnio nową linią obrony stało się twierdzenie, że zespół zadaniowy musi dbać nie tylko o potrzeby rowerzystów, ale też innych niechronionych uczestników ruchu drogowego. Pojawia się więc kłamliwa insynuacja, jakoby infrastruktura i ułatwienia dla rowerzystów stały w sprzeczności z potrzebami pieszych. Nic bardziej mylnego – pieszych na ulicach jest najwięcej właśnie w miastach typowo rowerowych. Dobra infrastruktura dla rowerów jest zawsze dobra dla pieszego.

Często piesi narzekają na szybką i niebezpieczną jazdę rowerzystów po chodniku – warto zauważyć, że po dostosowaniu miasta pod potrzeby rowerzystów, ten problem zwyczajnie zniknie, bowiem rowerzysta na chodniku nic poza bezpieczeństwem nie zyskuje. Jazda po chodniku jest po prostu wolna i nieprzyjemna z powodu drgań. Miejsce rowerzysty jest na bezpiecznej jezdni lub drodze dla rowerów. I o to systematycznie walczymy.

Problem z przejeżdżaniem rowerem po przejściu dla pieszych również zniknie, jeśli rowerzysta zrezygnuje z jazdy po chodniku na rzecz bezpiecznej i szybkiej jezdni. Tymczasem u naszych urzędników zauważam starania dokładnie odwrotne. Ile w ostatnich latach powstało pasów dla rowerów na jezdni? Czemu urzędnicy tak nie lubią tego powszechnego na całym świecie rozwiązania?

Znamienny jest też przypadek pierwszej ulicy, o którą walczyłem w ramach akcji “Rowerem legalnie pod prąd”. Na mój wniosek, dotyczący ul. Szczecińskiej, ZIKiT odpisał, że ruchu pod prąd nie dopuści na jezdni, ale może na chodniku. Odmówiłem, bo nie chciałem pogarszać statusu pieszych.

W jaki sposób dopuszczenie jazdy pod prąd na jezdni wiąże się ze zmniejszeniem bezpieczeństwa pieszych? Jest dokładnie odwrotnie – to dzięki rowerzystom na Kazimierzu ograniczono prędkość do 30 km/h; to my wnioskowaliśmy o skrzyżowania równorzędne (niestety nie zrealizowano naszego postulatu) i to rowerzyści realne przyczyniają się do przestrzegania ograniczeń prędkości na Kazimierzu, bo widząc przeszkodę na drodze, dużo trudniej zapomnieć się i przekraczać prędkość. Czyich więc interesów broni ZIKiT blokując rowerowy rozwój miasta? Na pewno beneficjentami tego stanu rzeczy nie są piesi.

Warto prześledzić inne osiągnięcia naszych “obrońców pieszych”:
- likwidacja przejścia dla pieszych w okolicy ul. Węglarskiej w Płaszowie, przez co duże osiedle odcięto od szybkiego dojścia do terenów rekreacyjnych wokół Bagrów;
- słupy trakcyjne pośrodku wąskich chodników na Długiej; chodniki są zresztą takie wąskie z powodu podporządkowania tej ulicy miejscom parkingowym;
- bardzo wąski chodnik na ul. Prądnickiej (wschodni odcinek pomiędzy ul. Helclów a aleją Juliusza Słowackiego) na wysokości prawoskrętu z Prądnickiej w Aleje To kluczowy ciąg komunikacyjny między przystankami przy Alejach a ul. Długą, jedną z najważniejszych handlowych ulic Krakowa. Mamy tutaj prawdziwe tłumy pieszych, a miejsca starcza z trudem na minięcie się dwóch pieszych. Wózek niepełnosprawnego mieści się “na styk”, a piesi w tym czasie muszą zeskakiwać na jezdnię;
- za krótki cykl sygnalizacji świetlnej na alei Adama Mickiewicza. Nie wszyscy lubią biegać na zielonym świetle, a starsze osoby po prostu nie mogą;
- masowe zastosowanie takich układów sygnalizacji świetnej, które zmuszają pieszych i rowerzystów do pokonywania skrzyżowania na wprost w dwóch cyklach;
- przymykanie oka na masowe, nieprzepisowe parkowanie na chodnikach i niechęć do stosowania słupków.

Takich “osiągnięć” można wymienić znacznie więcej, dlatego warto, by urzędnik razem z policjantem, zanim zaczną wyszukiwać drzazgi u rowerzystów, najpierw dojrzeli belkę we własnym oku.

Czy na drogach mogłoby być bezpieczniej?

Policja użala się, że rowerzyści walczą o możliwość szybkiego przemieszczania się po mieście, co według nich “zawsze idzie w parze z bezpieczeństwem” [pdf]. Czy jednak sama nie robi czegoś dokładnie odwrotnego, tzn. dąży do maksymalnie szybkiego przemieszczania się po mieście samochodem, co nie zawsze jest bezpieczne?

Czemu we wszystkich miastach Europy Zachodniej ok. 3/4 ulic jest objętych strefą TEMPO 30, a u nas nikt oprócz rowerzystów nie stara się o wprowadzenie takich stref? TEMPO 30 to gigantyczna poprawa bezpieczeństwa, a w skali Krakowa dziesiątki zabitych i rannych pieszych mniej. Zawsze wzruszają mnie panowie z rozmaitych instytucji mówiący o “niebezpiecznie szybko jeżdżących rowerzystach”, gdzie rowerzysta mając prawo jeździć w większości przypadków z prędkością 50 km/h, z rzadka przekracza 30 km/h. Tymczasem ci sami ludzie bez mrugnięcia okiem tolerują prędkości 80 km/h i wyższe w terenie zabudowanym, “bo wszyscy tak jeżdżą” i czynnie sprzeciwiają się fizycznym metodom uspokojenia ruchu.

W Polsce ginie 4 razy więcej rowerzystów na 1000 osób niż w Europie, mimo że u nas na rowerach jeździ przynajmniej 10 razy mniej osób. Za taką statystykę odpowiada w 100% policja, ustawodawca i nasi różnorodni znawcy BRD, także z ZIKiT. Najgorsze jest jednak to, że na jakąkolwiek próbę edukacji reagują jak dzieci, którym ktoś właśnie zabrał łopatkę z piaskownicy.

Co nas czeka?

Czytając mój tekst zapewne przychodzi wam do głowy tylko jedno słowo: zwolnić. Uważam, że zanim zaczniemy zwalniać, powinniśmy postawić na przymusową edukację. Mam nadzieję, że w następnej kadencji nowe władze postawią na edukację urzędników, a nasze miasto zacznie bardziej przypominać Berlin czy Kopenhagę z wizji Jana Gehla. Wierzę mocno, że obecni transportowi szowiniści kiedyś odrzucą swoje uprzedzenia.

foto: CC-BY Steve Macdonald

Chcemy świętować wolność poruszania, jaką daje rower, i zachęcić jak największą liczbę osób do korzystania na co dzień z tego wygodnego środka komunikacji

- mówił Jan Szpil, koordynator krakowskiego Swięta Cyklicznego.

Jesteśmy zachwyceni tą inicjatywą. Jeżdżę rowerem wszędzie: do pracy, po zakupy i ze starszym synem do szkoły. Jest szybko, wygodnie i zdrowo. Moich pacjentów też namawiam, by jak najwięcej jeździli rowerem.

- powiedziała GW pani Anna, lekarka rodzinna, przyjechała na Święto Cykliczne z mężem i dwójką dzieci: dwuletnią Amelką i ośmioletnim Jasiem.

Zdrowych, a przede wszystkim zdroworozsądkowych uczestników wydarzenia było znacznie więcej. Dwukrotne liczenie przez dwie wyposażone w profesjonalne i reklamowane ostatnio klikające ‘countery’ rowerzystki wykazało, że ulicami Krakowa w eskorcie Policji i strażników miejskich na jednośladach, przejechało z Rynku Głównego do klubu Fabryka w Podgórzu 550 cyklistów.

Poźniej było już tylko wesoło, konkursowo, filmowo, smacznie, ale i walecznie (tall bike jousting) oraz oczywiście koncertowo.

Organizatorem tego jedynego w swoim rodzaju Święta było środowisko Krakowskiej Masy Krytycznej oraz Ferderacja Zielonych – Grupa Krakowska.

Powódź w Małopolsce dotknęła także konie, kozy, koty i psy, którymi opiekuje się Fundacja Zwierzę nie jest rzeczą. Po nocnej ulewie z 3 na 4 czerwca 2010, podtopieniu uległy kolejne części terenu i zabudowań, na których mieszkają zwierzęta w Niepołomicach. Założycielka Fundacji i opiekunka zwierząt, Iza Smolińska jest w coraz trudniejszej sytuacji, wymagającej pomocy z naszej strony.

W ramach Fundacji działa przytulisko, które ma stać się schroniskiem, będące ostoją dla koni i mniejszych zwierząt. Stare, niepotrzebne nikomu konie, po chorobach i kontuzjach, a także porzucone lub odebrane właścicielom, którzy znęcali się nad nimi, lub trzymali w niehumanitarnych warunkach znajdują tu schronienie i dom.

Celem działania jest też zapewnienie stworzenie bezpłatnego miejsca – ośrodka rehabilitacji dla dzieci lekką niepełnosprawnością oraz niedorozwiniętych fizycznie lub psychicznie, dzieci znerwicowanych i niestabilnych psychicznie.
Aby te dwa ważne cele jakimi zajmuje się Fundacja nadal mogły być realizowane potrzebne jest wsparcie finansowe, którego można udzielić pod numerem konta:

Fundacja “Zwierzę nie jest rzeczą”
ul. Batalionu “Skała” AK 8/36, 31-273 Kraków
nr konta PEKAO SA: 58 1240 1170 1111 0000 2420 9674
Dla przelewów zagranicznych:
BIC (SWIFT): PKOPPLPW
IBAN: PL58 1240 1170 1111 0000 2420 9674
Z dopiskiem “darowizna”.

Wskazana jest też pomoc rzeczowa w postaci np. sprzętów niezbędnych do posprzątania terenu po zalaniu, osprzętu dla zwierząt, jak też leków dla chorych koni.
Wszelka pomoc nie pozostanie bez echa. Na znanej miłośnikom i pomocnikom zwierząt forum dogomania.pl, każdy darczyńca zostanie wymieniony, nikt nie zostanie pominięty.
Sytuacja jest aktualnie o tyle trudna, że w Niepołomicach z powodu burzy i deszczu nie ma prądu, którego brak uniemożliwia prace pompy odsysającej wodę z terenu.

Aby pomóc chorym zwierzętom, potrzebne są też leki, oto przykładowa lista:
1. Salbutamol syrop – wiadomo butelka na dzień na konia (konie potrzebujące – 2 szt).
2. No-spa w ampułkach (do zastrzyków). Przy kolkach, boleściach pęcherza np. jak jest zimno i wietrznie – zwłaszcza u starszych konie. Jedna dawka dla konia to 8 ampułek.
3. Butapirazol w ampułkach – przy kulawiznach, mięśniochwacie, zapaleniach mięśni. Jedna dawka 8 ampułek.
4. Koński fenylobutazon – substancja czynna tego leku – w Polsce jest nie do kupienia. Iza ściąga z Włoch lub Niemiec. Jest dużo droższy niż ludzki i trzeba długo czekać. Jest też doustny Equipalazone powder, można kupić w Anglii i większości krajów Europy.
4. Cocarboxylasum – przy kwasicy, niedotlenieniu, zaburzeniach krążenia.
5. Rivanol – najchętniej proszek do rozpuszczania. Do okładów przy podpuchniętych nogach.
6. Waty do okładów na nogi.
7. Bandaże elastyczne Hartman Peha crepp 12 cm x 4 m (opaska dziana).
8. Igły różowe 1,2.
9. Wenflony pomarańczowe 2,0.
10. Przyrządy do przetaczania kroplówek.
11. Strzykawki 20 ml lub 10 ml.
12. “Końska maść rozgrzewająca” – dobrze się sprawdza i jest niedroga.

Miasto to nie tylko ludzie, ich nieruchomości, asfaltowe ulice i mknące po nich samochody. Miasto to także parki i zamieszkujące je zwierzęta, jak te fotogeniczne wiewiórki uchwycone przez Jana Graczyńskiego.

Gospodarka zielenią w Krakowie będzie tematem otwartej konferencji w sobotę 29 maja o g. 10 w głównej sali obrad Rady Miasta Krakowa przy Placu Wszystkich Świętych. Organizatorami są przede wszystkim obywatele zrzeszeni w organizacjach społecznych zajmujących się walką o utrzymanie zagrożonych zabudową terenów zielonych na terenie Krakowa. Temat konferencji nawiązuje bezpośrednio do trzeciego i czwartego pytania referendum, które jeśli się uda przekonać włodarzy, odbędzie się przy okazji jesiennych wyborów samorządowych.

Strona społeczna ma nadzieję, że konferencja stanie się okazją do przedyskutowania polityki prowadzonej przez obecne władze wobec terenów zielonych. W tym miejscu czuję się w obowiązku wymienić przypadek Parku Dębnickiego, na terenie którego developer popierany przez urzędników zamierza zbudować osiedle. Na sobotnim spotkaniu nie zabraknie więc prezentacji Stowarzyszenia Przyjaciół Parku Dębnickiego, prezentacji o Parku Rzecznym “Wilga” i “Tonie”, a także o enklawie zieleni przy ul. Okulickiego i wreszcie prezentacji Społecznej Strategii Rozwoju Zakrzówka.

foto: Jan Graczyński

O przepraszam, festyn zwany festiwalem recyklingu w swym ubogim programie, gdzieś pomiędzy wymianą odpadów na sadzonki a koncertem, oferuje tajemniczą rozrywkę w postaci gry Eko-Poly. Znając UMK i jego usilne starania wykreowania spalarni odpadów jako ekologicznej elektrociepłowni wykorzystującej energię zawartą w odpadach komunalnych, inwestycja ta zapewne będzie jednym z najdroższych elementów przygotowanej gry “Eko”-Poly.

Magistrackie traktowanie recyklingu jako zagadnienia nudnego, przez chwilę, ale tylko przez chwilę, w trakcie lektury artykułu Miażdżąca idea: agresja przyjazna dla środowiska, wydało mi się bardzo światowe. Kiedy przeczytałem “Recycling’s so boring,” (Recykling jest taki nudny) wyobraziłem sobie prezydenta Majchrowskiego wypowiadającego te słowa. Ale kiedy przeczytałem “We tried to make it a little bit more exciting.” (Staraliśmy się sprawić by był bardziej ekscytujący) wizerunek prezydenta rozprysł się jak tłuczona o ścianę butelka. W Krakowie bowiem, w kontekście recyklingu, ekscytujące są jedynie spotkania zwane konsultacjami społecznymi w sprawie wspominanej spalarni.

Natomiast w Nowym Jorku oraz w innych rejonach świata, tych nam bliższych – w Europie Zachodniej, recykling jest pretekstem dla wydarzenia kulturalnego, czy nawet eksperymentu psychologicznego. Glassphemy! – praca Davida Belta, który w ubiegłym roku zasłynął basenem “zrób to sam” z kontenera na śmieci, znów zdobyła zainteresowanie prestiżowego dziennika The New York Times oraz przeciętnego Smitha czy Nowaka. Temu ostatniemu recykling kojarzy się wyłącznie z długą i trudną drogą do kolorowych, czasem spalonych, dzwonów do segregacji.

Dlatego po raz kolejny apeluje do urzędników UMK. Zaproście proszę w przyszłym roku na Festiwal Recyklingu artystów, nawet kosztem włączenia go w program ArtBoom Festivalu.

Możesz te same zdjęcia zobaczyć również w większym formacie i w formie strumienia.

Nowohucka

Na pewno zalany jest odcinek w pobliżu budowanej estakady, obecnie przejeżdżają tam tylko wozy straży pożarnej. Zamknięto także most Nowohucki. Autobusy MPK kierowane są ulicą Klimeckiego do m. Kotlarskiego. Wiadukt pod linią kolejową na ul. Powst. Wlkpl. jest wprawdzie podtopiony, ale umożliwia przejazd.

Płaszów

Kompletnie zalana jest ulica Saska poniżej skrzyżowania z Przewozem. W związku z tym Plaszów pozostaje niemal całkiem odcięty od świata – nie kursują autobusy MPK ani nawet telebus. Wyjątkiem jest autobus 123. Pozostaje jedynie możliwość wydostania się przez ul. Półłanki, bądź mostem Wandy (obecnie czynny już w obu kierunkach). Płaszowianie poruszają się na nogach i rowerami do ul. Powstańców Wlkpl.

W całej dzielnicy rozlokowano autobusy MPK przygotowane do ewakuacji mieszkańców. Samochody policji i SM ogłaszają ewakuację kolejnych osiedli, ok. 14-stej ewakuowano bloki obok Małopolskiego Ośrodka Ruchu Drogowego. Sam budynek MORD-u jest jedynie podtopiony, ale samochody stojące na parkingu obok są zalane do 2/3 wysokości.

Osiedle Lipska

Tutaj również trwa walka z żywiołem. Ulicą Myśliwską płynie rzeka, część wody przedziera się w boczną uliczkę położoną dużo niżej. Mieszkańcy tłumnie wylegli na ulice, ustawiane są worki z piaskiem. Ogródki działkowe po obu stronach osiedla są zupełnie zalane.

Rejon Płaszowskiej

Północna część ulicy Sarmackiej jest do połowy zalana, na nic zdały się worki z piaskiem ustawione u drzwi domów. Tłum gapiów i fotografów oblega Sarmacką, okolice budowanej estakady oraz zalanej stacji benzynowej przy Nowohuckiej,.

Aktualne informacje o utrudnieniach znaleźć można na stronie MPK.

mapa na podkładzie: openstreetmap.org

Polacy są na co dzień podzieleni i żyją własnym życiem. Nie wszyscy oglądamy mecze reprezentacji, nie płaczemy razem po Papieżu, nawet nie każdy potrafi obchodzić święta narodowe. W zasadzie jedynym wydarzeniem, które dotyczy każdego jest powódź.

Wydaje mi się, że ta powódź wyrywa nas z jakiegoś otępienia, spowodowanego być może traumą po Smoleńsku i fatalną pogodą. Może się okazać, że tak jak powódź z 1997 r. obudziła ducha Wrocławia, tak Powódź 2010 obudzi w krakowianach troskę o wspólne dobro. Setki osób stojących nad Wisłą i obserwujących zmagania o nasz most i kładkę poczuło być może, że mamy wspólny cel, jakim jest piękne i wygodne miasto. Na co dzień ospali i znudzeni podgórzanie gapili się przez szyby tramwajów patrząc jak za chwilę Wisła odetnie od nich Kraków.

I choć pewnie tym razem wszystko dobrze się skończy i żadnej powodzi nie będzie to życzmy sobie takiego zaangażowania w sprawy miasta jak w ostatnich dniach.

foto: © Damian Głowacki

Prawdziwi ogrodnicy – wojownicy zwerbowani przez umiłowanie do ruchów alternatywnych z Zachodu, nie chwalą się swoimi działaniami, bo to co robią nie jest legalne. Rzucają bomby z nasionami, traktują miejską przestrzeń jako coś wspólnego i starają się wpuścić roślinność w otaczający nas beton.

Oficjalnie ogrodnicza partyzantka została wymyślona w Stanach Zjednoczonych, ale każdy kto widział przed polskimi blokami, a także kamienicami widział założony przez mieszkańców ukwiecony ogródek, dobrze wie, że to nie amerykanie odkryli partyzanckie ogrody.

W Krakowie opiekunowie przyblokowych rabatek byliby na pewno mocno zaskoczeni, gdyby nazwać ich partyzantami. Zresztą nie mają powodu by tak o sobie myśleć, bo od paru lat urządzane są nawet konkursy na najpiękniejsze “Ogrody sąsiedzkie” i “Pnącza dla Krakowa”. Takie podejście opłaca się obu stronom. Mieszkańcy dbający o zieleń, robią to za zarządców terenu – spółdzielnie, a w zamian za swój trud obywatele mogą dostać darmowy dostęp do wody, nawozy i sadzonki.

foto: LoopZilla

Powodów do radości było co najmniej kilka. Darmowe przysmaki, a do nich kawa i herbata Fair Traide oraz gra chodnikowo – planszowa “Kupuj odpowiedzialnie!” dla całej rodziny. Na pamiątkę, a może raczej ku pamięci, by znak Fair Trade przy najbliższych zakupach był w lot rozpoznawany, uczestnicy edukacyjnej zabawy pozowali do zdjęć.

Sprawiedliwy Handel to inicjatywa, dzięki której polepsza się los ponad 120 mln drobnych rolników w ubogich krajach Globalnego Południa. W Tanzanii edukacja jest bezpłatna tylko na poziomie szkoły podstawowej. Za naukę w szkołach średnich płaci się czesne, tak więc rolnicy, którzy sprzedają kawę na rynku konwencjonalnym, często nie mają pieniędzy na opłacenie edukacji swoich dzieci. Sytuacja rolników, którzy dostarczają kawę w ramach kontraktów Sprawiedliwego Handlu jest o wiele lepsza. Ich dzieci chodzą do szkoły.

Dlatego tak istotne jest podejmowanie przez Ciebie właściwych wyborów konsumenckich. Kupując coraz łatwiej dostępną i wcale nie aż tak dużo droższą, kawę Fair Trade nie tylko pomagasz innym, ale nabywasz również produkt wysokiej jakości, wytworzone z dbałością o środowisko naturalne.

Czym się Pani zajmuje zawodowo?

Uczę studentów kierunku architektura krajobrazu na Politechnice Krakowskiej. Pracuję naukowo, od czasu do czasu projektuję różne rzeczy, między innymi parki.

Jak Pani ocenia obecny system zieleni w Krakowie?

W Krakowie trudno mówić o istniejącym systemie zieleni. Mamy raczej do czynienia z przypadkowym rozmieszczeniem parków, skwerów i różnych innych form zieleni miejskiej.

Kraków kiedyś miał taki system, składający się z planowo ukształtowanych pierścieni zielonych – Planty i Aleje Trzech Wieszczów. Wszystkie plany ogólne Krakowa, odkąd zaczęło się planowanie przestrzenne, próbowały ambitnie nawiązać do tej tradycji i kształtować zieleń jako system, czyli ciągłą sieć powiązanych ze sobą form zieleni urządzonej lub nieurządzonej, ale chronionej przed zabudową.

Początkowo wzorem innych miast europejskich, próbowano tworzyć system znany w literaturze jako pierścieniowo-promienisty. Pewne nadzieje budziło wówczas wykorzystanie terenów pofortyfikacyjnych, co zresztą było kontynuacją tradycji Plant i Alei, które też powstały w miejsce zlikwidowanych fortyfikacji. Taki system propagował konsekwentnie profesor Janusz Bogdanowski.

W czasach PRL nie urządzono wielu nowych parków, ale także w związku z generalnie słabym rozwojem, udało się wielu miejsc nie zabudować. Innymi słowy ostało się dość rezerw zieleni nieurządzonej, aby można było myśleć o systemie. Kiedy w roku 1996 próbowaliśmy podsumować ten zielony potencjał, okazało się, że największą szansę na ciągłość ma system oparty na kanwie sieci hydrologicznej. Brzegi rzek do pewnego stopnia bronią się same przed zabudową, co potwierdza rzeczywisty obraz oglądany z lotu ptaka. O taką zasadę opierała się koncepcja systemu zieleni (A. Böhm, K. Pawłowska, A. Zachariasz), który został wpisany w obowiązujące Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Krakowa.

Jakich zmian w tym systemie oczekiwałaby Pani od władz? Jakie są Pani autorskie pomysły na poprawienie infrastruktury parkowej w Krakowie?

Oczekiwałabym opracowania Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego dla całego miasta, który stałby się gwarantem ochrony systemu zieleni miejskiej. Dotyczy to w szczególności nieurządzonych terenów zielonych, które mogą zapewnić ciągłość systemowi. W obecnej sytuacji planistycznej to one właśnie są bezpardonowo zabudowywane. Wspomniane Studium Uwarunkowań jako plan ogólnikowy i nie będący podstawą decyzji planistycznych, nie chroni tych terenów wystarczająco skutecznie.

Dlaczego miasto nie ma Miejscowego Planu Zagospodarowania? Teoria spiskowa głosi, że dlatego, aby było łatwiej spełniać życzenia deweloperów. Nie wiem, czy to prawda, ale oczywiste jest, że tereny dotychczas rezerwowane pod zieleń są łakomym kąskiem dla inwestorów. Niekiedy wydaje się, że ostatni, już nie obowiązujący plan ogólny miasta stał się przewodnikiem dla deweloperów, którzy chcą kupować działki pod zabudowę – tam najlepiej, gdzie zielona plama z zapisem ZP (zieleń publiczna).

Chcę przy tym zaznaczyć, że wcale nie uważam deweloperów za wrogów publicznych, dopóki działają uczciwie. Tworzenie systemu zieleni miejskiej nie jest ich zadaniem, ale władz miejskich. To one mają budować system, a jeśli nie mają na to dostatecznych funduszy, to powinny rezerwować miejsca, które pozwolą budować go stopniowo. Przestrzenie zielone, nie licząc specyficznie urządzonych wyjątków, nie są terenami przynoszącymi komercyjne zyski.

Oczekiwałabym od władz, aby nie sprzedawały developerom działek należących do miasta, a rezerwowanych dotychczas na zieleń miejską. Tak się niestety dzieje. Gdy działka jest własnością prywatną, w praktyce znacznie trudniej ją obronić, chociaż teoretycznie obrona taka jest możliwa, jeśli możemy ją wspomóc narzędziami planistycznymi. Dlaczego prywatnemu inwestorowi bez trudu odmawia się prawa zabudowy na jego działce, a developerzy okazują się tak bardzo skuteczni w przełamywaniu tego rodzaju trudności?

Od wielu lat ciągle słyszymy, że Kraków powinien odwrócić się przodem do rzeki. Co według Pani powinniśmy uczynić, aby to zrobić?

Bardzo nie lubię tego hasła powtarzanego wciąż przy różnych okazjach. Nie wiem co to ma znaczyć. Czy mamy się tak odwrócić jak Paryż do Sekwany w centrum tego miasta, gdzie istnieje kamienne nadbrzeże o dużej wartości architektonicznej? Czy tak, jak Wiedeń do Dunaju, gdzie z kolei jest ciąg parków rożnego rodzaju? Czy jak prawobrzeżna (dzika zieleń), czy może lewobrzeżna (panorama Starówki) Warszawa? Każdy stosuje to hasło w połączeniu z inaczej wyobrażonym ideałem. Nie wiem, o co chodzi, więc nie mam zdania.

Jak przekonać polityków do tworzenia nowych parków i rewitalizowania starych?

Zakładam na początek, że można żądać podejmowania tych działań na miarę posiadanego przez miasto budżetu. Jest wiele wydatków konkurujących z wydatkami na zieleń. Czy proporcje są prawidłowo ustalane – nie wiem. Można jednak domagać się, by nie podkopywano szans na przyszłość przez pozbywanie się rezerw.

Podstawowym sposobem przekonywania polityków jest grożenie, że nie będą wybrani w następnej kadencji, chyba że opaczność obdarzy nas “mężami stanu” w rodzaju Józefa Dietla. Aby nie wybrać tych, którzy nie spełnili naszych oczekiwań, trzeba zorganizować się tak, aby nasza opinię podzielało wystarczająca liczba wyborców. Trudna sprawa.

Jeśli miałaby Pani wybrać najlepszy park w Krakowie to, który by Pani wybrała?

Planty i Błonia – skarby Krakowa. To prawdziwy cud, że udaje się utrzymać nasze Planty, podczas gdy np. środkiem wiedeńskiego Ringu jeździ tramwaj. Włos mi się jeży na głowie, gdy pomyślę o wciąż powtarzających się zakusach na Błonia.

Jaki istniejący park wymaga wg Pani najpilniejszej rewitalizacji? Który jest najbardziej zniszczony i zaniedbany?

Po pierwsze, nie bardzo podoba mi się słowo rewitalizacja. Oznacza ono przywrócenie życia miastom dzielnicom, obiektom tak, aby oprócz fizycznej odnowy stały się samowystarczalne społecznie, ekonomicznie, funkcjonalnie. Nie bardzo wiem, co miałoby to oznaczać w stosunku do parków.

Jeżeli chodzi Panu o fizyczną odnowę czy też ponowne, lepsze niż dotąd urządzenia, odpowiadam – nie wiem. Większość terenów zielonych założonych w PRL, to w gruncie rzeczy nie są parki, tylko właśnie tereny zielone zakładane na zasadzie “zielonym do góry”. Mają pewną wartość przyrodniczą, czasem niewielką funkcjonalną, ale niezwykle rzadko wartość artystyczną jako dzieło sztuki ogrodowej. Parki starsze są z reguły zaniedbane, z wyjątkiem Plant i może kilku innych. Nie prowadzę systematycznej obserwacji stanu parków w Krakowie, więc nie potrafię dać precyzyjnej odpowiedzi.

Czy istnieje wg Pani jakiś park, który jest zbędny na mapie Krakowa?

Nie.

Czy ogródki działkowe w centrach miast powinny być przeznaczone na ogólnodostępne parki?

Zasadniczo tak, choć pewnie pojedyncze przypadki mają różne historie. Jest to spadek po PRL. Rozumiem, że wielu ludzi przywiązało się do nich sądząc, że są w gruncie rzeczy są i będą ich własnością. To przywiązanie i te poniesione nakłady można porównać do sprawy tzw. lokatorów kwaterunkowych w kamienicach prywatnych. Ci lokatorzy też się przywiązali, też wybudowali sobie łazienki, systemy grzewcze itp. Niemniej utrzymywanie takiego spadku po PRL-u w nieskończoność, psuje zasady wolnego rynku mieszkaniowego, więc sprawa jest powoli, bo powoli, ale jednak regulowana.

Sprawę działek powinno się załatwiać delikatnie i powoli, ale z wyraźnym horyzontem czasowym, z datą, kiedy to tereny te wrócą do właściciela. “Ochrona sentymentalna”, jeśli jest uzasadniona, to w stosunku do pokolenia, które gospodarowało na działkach w okresie PRL-u. Nie może być prolongowana na następne pokolenia. To jest sprawa do załatwienie w skali całego państwa.

Wszystkie te nowe inwestycje parkowe prowadzone są jednak niezwykle wolno. Nawet budowa małych parków przewidziana jest na kilka etapów rozbitych na wiele lat. Z czego wynika taki stan rzeczy?

Pierwsza nasuwająca się odpowiedź, to pieniądze. Przypuszczam jednak, że wiele dałoby się zrobić w kwestii zarządzania tymi funduszami, które są. Myślę, że wiele jest niefachowości, nieudolności i braku zrozumienia dla wagi sprawy. Za małą rolę decyzyjną odgrywają rady dzielnic, które w nieco mniejszym stopniu niż rada miasta pochłonięte są interesami politycznymi. Za małe jest wykorzystanie sił społecznych, które traktowane są wyłącznie jako źródło awantur, a nie potencjalni partnerzy.

Jest Pani autorem koncepcji Parku Dębnickiego – proszę skomentować ostatnie wydarzenia, jakie mają miejsce w kontekście Parku Dębnickiego?

Miasto sprzedało jedną z czterech działek, która miała być integralną częścią parku. W okresie sprzedawania teren ten (tzw. część D) miał zapis ZP (zieleń publiczna – przyp. red.) w planie zagospodarowania przestrzennego miasta. Teraz planu nie ma, właścicielem działki jest deweloper, który używa wszelkich środków, aby zbudować tam osiedle.

O park walczy stowarzyszenie społeczne, które powołuje się na zapisy w Studium Uwarunkowań. Przy okazji deweloper próbuje podważyć prawa autorskie projektantów koncepcji parku i “kupić” sobie względy władz realizując w jego innej części niedorzeczny projekt, zrobiony przez kogoś innego (część C). Wszystko razem jest niestety typowe. Miasto sprzedaje działkę, którą kiedyś rezerwowało pod zieleń, deweloper realizuje swoje cele wszelkimi możliwymi środkami, projektant podejmuje się opracować projekt ograbiając z własności intelektualnej swojego poprzednika (w tym przypadku nasz zespół). Płakać się chce. Pewną jaskółką zmian na lepsze jest istnienie Stowarzyszenia Przyjaciół Parku, które nie tylko protestuje. Gotowe jest wspomagać czynnie dalsze urządzanie parku. Życzę im wszystkiego najlepszego i gotowa jestem z nimi współpracować.

Co Pani sądzi o ostatnich pomysłach zagospodarowania Błoń Krakowskich, takich jak stworzenie torów biegowych?

Czy inicjatorzy nie potrafią zrozumieć, że niezwykłość Błoń polega na tym, że są wspaniałą, wielką łąką? Czy w Krakowie jest zbyt mało wielbicieli Błoń, aby je obronić? Organizujcie się!

Miasta-parki takie jak Wiedeń przyciągają do siebie ludzi. Czy Kraków ma szansę w przyszłości stać się takim miastem? Jak Pani rozumie pojęcie miasta-parku, miasta-ogrodu w kontekście Krakowa?

Nie wiem czy ma szanse. Wiem natomiast, jak w sensie praktycznym funkcjonują takie dobre systemy w wielkich miastach, gdzie wolny rynek i demokracja w zarządzaniu przestrzenią dochodzą do jakiegoś sensownego porozumienia.
Posłużę się ekstremalnym przykładem Manhattanu. Niewątpliwie jest to miejsce, w którym cena działki jest wysoka, niewątpliwie działają tam deweloperzy sprytniejsi niż ci w Polsce, a jednak funkcjonują tam takie miejsca, jak Central Park, Bryant Park, Paley Park, spontaniczne ogródki na opuszczonych działkach i wiele innych.

Każdy z tych parków ma inna historią. Central Park był założony w czasach, gdy Manhattan nie był jeszcze w całości zabudowany. Był tworem dalekosiężnej wyobraźni samorządu miejskiego. Nigdy potem go nie zmniejszono ani uszczuplono. Zarządzany przez miasto jednak podupadł, aż powstała fundacja, zebrała pieniądze, odnowiła park i teraz nim zarządza. Obecnie wygląda kwitnąco.

Bryant Park, gdy zarządzało nim miasto, był miejscem sprzedaży narkotyków. Przejęty w zarząd przez fundację, został na nowo urządzony i jest ulubionym parkiem nowojorczyków, co potwierdzają liczne plebiscyty.

Paley Park – stanowi genialną odpowiedź na pytanie, jak urządzić wspaniałe miejsce na maleńkiej działce między wieżowcami, jest zarządzany przez prywatną fundacje i oddany do publicznego użytku.

Spontaniczne ogródki są dziełem okolicznych mieszkańców, którzy nielegalnie zagospodarowali sobie czasowo opuszczone działki. Miasto pozwoliło im kontynuować tę działalność pod warunkiem udostępnienia ogródków dla wszystkich w godzinach przerwy obiadowej, czyli w czasie największego zapotrzebowania na odpoczynek w parku.

Wszystkie te przykłady pokazują, że miasto dba o rezerwowanie terenów, urządza parki, ale nie tylko ono samo. Współpracuje w tym zakresie z siłami społecznymi i prywatnymi fundatorami. Chętnie oddaje też parki w zarząd organizacjom pozarządowym, co okazuje się bardzo korzystne dla ich stanu.

Na marginesie dodam jeszcze, że wszystkie parki, oprócz tych spontanicznych mają znanego i cenionego autora-projektanta, który nie został w połowie roboty zastąpiony kimś innym, kto jest tańszy i bardziej spolegliwy. Dzieła sztuki ogrodowej są znane i szanowane na równi z działami architektury, czy rzeźby. “Zielonym do góry” na prawdę nie wystarczy!

Czy w Krakowie może być dobrze? Pewnie tak, ale jeśli:
• władze miasta nauczą się nie ulegać wszystkim życzeniom inwestorów,
• nauczą się współpracować z siłami społecznymi,
• siły społeczne zorganizują się na tyle, aby nie tylko protestować, lecz także współtworzyć,
• samorząd będzie dysponował fachowcami znającymi problematykę zieleni miejskiej i sztuki ogrodowej oraz gdy będzie brał pod uwagę ich zdanie,
• miasto szanować będzie prawa autorskie projektantów parków.

Nie przyjmuję do wiadomości argumentu, że będzie to możliwe dopiero wówczas, gdy będziemy bogaci, jak Amerykanie czy Austriacy. Dobrze i mądrze i uczciwie można działać na większą lub mniejszą skalę.

Czy jest jakieś Polskie miasto z którego Kraków może brać przykład pod względem podejścia polityków i urzędników do systemu zieleni miejskiej ? Jakie europejskie miasta są dla Pani wzorem?

Nie wiem, Może Wrocław, ale nie mam dowodów. Jeśli idzie o Europę – Wiedeń, szczególnie podoba mi się sposób wykorzystania Dunaju. Nie mówię oczywiście o zagospodarowaniu tamtejszego ringu – wolę krakowskie Planty.

Zainteresowanych tematyką odsyłam do listy planowanych miejskich inwestycji parkowych oraz do mapy.

foto: smif

W Krakowie tradycyjnie po raz 13 nie ma Dnia Ziemi, bo są, w przekonaniu urzędników, bardziej znamienite Dni Ziemi. Ich program jest każdego roku taki sam. Zresztą tak się dzieje również z inną imprezą “eko”, czyli Festiwalem Recyklingu.

Wśród nowości tegorocznych obchodów są szkolenia dla zarządców i właścicieli nieruchomości w zakresie pielęgnacji zieleni. Prowadzą je pracownicy Wydziału Kształtowania Środowiska.

- czytam z niedowierzaniem i przerażeniem komunikat UMK. Ci sami specjaliści od pielęgnacji zieleni, którzy doprowadzili do katastrofalnego stanu drzewa w al. 3-Maja? Jeśli tak, to być może jest to akcja dywersyjna krakowskiego magistratu, by rękami obywateli pozbyć się zieleni miejskiej na rzecz umiłowanego przez deweloperów betonu.

Sztampową podejściem do zagadnienia niestety zarażeni są także nauczyciele w szkołach. Dlatego organizują m.in. rajdy rowerowe, które poza przyjemnością wyprawy i prawdopodobnie dnia wolnego od nauki, niczego znaczącego nie wnoszą. Na pewno utrwalają tylko błędne podejście do roweru, jako narzędzia do rekreacji. A można przecież świętować Dzień czy Dni Ziemi bardziej praktycznie organizując Tydzień pod hasłem Rowerem do szkoły. Taka akcja nie tylko promuje rower jako doskonały, tani, zdrowy i bezpieczny środek transportu w mieście, ale przede wszystkim zmienia nastawienie rodziców do roweru. To oni najbardziej boją się jednośladów.

Na koniec jeszcze rzecz o ludziach niedocenianych, a w Krakowie często nawet pogardzanych, czy nieszanowanych, bo uprawiających ziemię nadającą się do zabetonowania, czyli o żyjących najbliżej matki Ziemi w mieście działkowcach. Od ponad roku niektórzy działkowcy są nawiedzani przez załogę dzi prowadzącą interdyscyplinarny projekt badawczy dzieło-działka.

Fotografie miejsca ilustrują przede wszystkim zmiany pór roku (ale nie tylko). Fotografie są dynamiczne ponieważ przyjąłem dokumentalny charakter pracy nad nimi. Nie są to pozowane zdjęcia, lecz podpatrzone. Zależy mi na tym, aby fotografować działkowców przy pracy. Musiałem spędzić z nimi na działkach prawie rok czasu, aby w końcu móc swobodnie pracować- przez to, że znają mnie i oswoili się z sytuacją fotografowania – przestali zwracać uwagę na aparat, natomiast coraz częściej proszą mnie o pomoc przy pracach: plewienie, przekopywanie, budowa altanki itd.

- opowiada autor tej niesamowitej kolekcji – Aleksander Duraj.

W pierwszej szt. ogrodu znajdziesz również krótkie artykuły traktujące o żywiołach w nieoczywisty sposób napisane przez Annę Komorowską, Monikę Dudek, Jacka Gądka i Krzysztofa Hermana. Życzę przyjemnej lektury i skutecznego działania.